Юрий Авербах 1950-жылдардағы КСРО-дағы тірі шахмат пен ОБХСС араласуы туралы

Менен шахматтағы өткенім туралы жиі сұрайды. Ең алдымен ол шашкамен байланысты, бірақ шахматшылардың өмірінен есімде қалған әңгімелер аз емес.

Кеңес шахмат қозғалысының белгілі қайраткері Юрий Авербахтың әңгімесі еске түсті, қазір ол 95 жаста. Ол бір кезде тірі немесе адам шахматы деп аталатын ойын туралы қызық оқиғаны айтып берген еді: адамдар сызылған алаңға қатар тұрып, «Гарри Поттер және философ тасындағыдай» айқасатын. Бұл ермектің тамыры тереңде жатыр, мұндай партиялар туралы деректер VIII ғасырдан бері кездеседі, алғашқы адам шахматын Шарлеманьмен байланыстырады.

Авербахтың әңгімесі болса, 50-жылдары КСРО-да адам шахматын ойнаудан пайда табуды бастағаны туралы. Көрнекті шахматшылар мен артистердің қатысуымен шахмат партиялары елдің ең үлкен алаңдарында ойналып, он мыңдаған көрермен жинайтын. Актерлер, әншілер мен музыканттар әртүрлі фигураларға бекітілді, сол фигураның тағдыры шешілгенде, оның өкілі сахнаға шығатын. Мұның бәрі едәуір жақсы табыс әкеліп, ойынның өзін де жақсы насихаттады, ақырында қолдарынан сусып бара жатқан миллиондар ұнамаған Театр қайраткерлері одағының түрткісімен ОБХСС партияға араласты. Тұтқындаулар, соттар және нақты мерзімдер болды. Нәтижесінде тірі шахматтың бұл түрі жоқ болды, ал кейбір басқа түрлері әлі күнге дейін қолданылады.