Марина Лошак заманауи өнер коллекционерлерінің рөлі және жеке коллекциялардың тағдыры туралы
Марина Лошак жуырдағы сұхбатында көп қызықты нәрсе айтты. Алайда мен, яғни жарты ондаған жылға жуық уақыт бойы мұражайлармен ажырамас байланыста болған және шамамен сонша жыл өнер туындыларын жинап келе жатқан, оның үстіне әжептәуір бөлек, қалыптан тыс коллекция құрастырған адам ретінде мына үзіндіні ерекше маңызды деп таптым:
«…өмірдің ұзақ екенін ұмытпайық, бүгінде мұражайларда бар проблемдарды да, қолданыста қалуға тиіс коллекцияларды да, <…> сондай-ақ соңғы 30 жылда өнерге, тек орыс өнеріне ғана емес, өте көп үлес қосқан суретшілердің [шығармашылығын] енді коллекционерлер өз мойнына алады. Қорқынышты ештеңе жоқ.
Қазіргі заманғы өнер коллекционерлеріне келсек, олар менің кейіпкерлерім. Өйткені бұлар қазірдің өзінде, мәні жағынан, институцияға айналып үлгерген адамдар. Мұның қаншалықты тез дамып жатқанына таңғаламын. Адамдар көрмелерді тұтастай сатып алады, инсталляцияларды тұтастай сатып алып, тұтастай сақтайды. Өнерді продюсерлеу өте маңызды. Байыпты коллекционердің жүзі осында. Бізде мұндай сөз [пайда болғанға] дейін өнерді кім продюсерледі? Матиссті, Боннарды тапсырыспен жұмыс істеткен Щукин мен Морозов. Олардың шығармашылығындағы аса маңызды туындыларға айналған жұмыстар. Қазір коллекционерлер осы міндетті өз мойнына алады, өнерді сақтайды, ол қазірдің өзінде олардың қолында, олар онымен жұмыс істейді, оны тіркейді, мұрағаттайды, әңгімелеп береді. Енді қорқынышты бір нәрсе айтайын, ол үшін олардың бәрі мені өлтіреді. Мүмкін, айтпаған да жөн шығар, білмеймін… Бірақ ақырында уақыт өтіп, бәрі мұражайларға барып тиеді. Келер заманның дұрысырақ болатынына, яғни жеке коллекциялар тарихи жағдайлар салдарынан тәркіленбейтініне қатты сенемін. Олар өз еркімен сыйға тартылады немесе сатып алынады деп үміттенемін. Барлық мұражай осылай өмір сүреді».
