Әулие Марк аттары: Константинопольден Венеция мен Парижге дейін

Әулие Марк аттары немесе салтанатты квадрига Венецияның белгілі ескерткіштерінің бірі. Төрт атты тұғыр сегіз ғасырға жуық Әулие Марк базиликасының фасадын әшекейлеп келеді.

Италияны тонаудың басында, 1797 жылы, Наполеон квадриганы Венециядан алып кетіп, Парижде Каррузель салтанатты қақпасына орнатты. Алайда 1815 жылы венециялықтардың бақытына орай аттар өз орнына қайтарылды. Дәлірек айтсақ, заңды орнына емес, үйреншікті орнына. Өйткені 1254 жылы Әулие Марк аттарына айналғанға дейін олар Константинопольдің Үлкен ипподромының квадригасы ретінде белгілі болған. Венециялықтар тамаша мүсіндерді Константинопольден 1204 жылы төртінші крест жорығы кезінде алып кетті. Оның үстіне жай алып кеткен жоқ, тасымалдауға ыңғайлы болу үшін аттардың бастарын араламен кесіп алды. Нәтижесінде сұмдық тілікті жабуға тура келді: металл қаптамалар аттарда осы күнге дейін сақталған.

Төрт мыс аттың алғашқы шығу тегінің тарихы анық белгісіз. Оларды антик дәуірінің классикалық кезеңіне жатқызады және көбінесе б.з.б. IV ғасырдағы ұлы Лисипптің ежелгі грек мүсіні деп санайды.

Олай болса, квадрига кімге тиесілі болуы тиіс? Ол Константинопольдегі ипподромның әшекейі болып, онда жүздеген жыл тұрғаны үшін аты шыққан, венециялықтар ұрлап әкеткен, Венецияның ажырамас бөлігі ретінде даңқталған, кейін Наполеон ұрлаған. Ал олардың ешқайсысының осы көп фигуралы салт атты мүсінді жасауға қатысы жоқ. Өйткені римдіктердің де Грецияны тонап, оның шедеврлерін алып кеткені белгілі. Лениннің «тонағанды тонаймыз» деген қанатты сөзі еске түседі.