ІІ Николай 1913 жылы Романовтар әулетінің үш жүз жылдығына арналған сапарда Костромада
Костромалықтар 1913 жылғы мамырда император отбасын қарсы алуда.
ІІ Николай билігінің 23 жылы ішінде Ресейді жиі аралай қоймады, Қырымды, Финляндияны және Спалаға аңшылыққа шығуды есепке алмағанда. Халықпен кездесулері де көп болған жоқ. Билеуші әулеттің үш жүз жылдығын тойлау осыған ерекше жағдай болды.
Бірақ 1913 жылы патша отбасының елді аралауы емес, 1613 жылғы бағытты қайталау жоспарланды: сол жолмен Минин мен Пожарский жасағы жүрген еді, сол жолмен Михаил Фёдорович та патшалыққа дәл Костромадан аттанған болатын.
1913 жылғы 15 мамырда императорлық отбасы жолға шықты, жолда Владимир, Боголюбово, Суздаль, Нижний Новгород, Кострома, Ярославль, Ұлы Ростов, Переславль-Залесский, Троице-Сергиева лаврасы және Мәскеу болды.
19-20 мамыр күндері ІІ Николай күнделігіне былай деп жазады: таңғы алтыларда ағысқа қарсы жоғары жүзіп кеттік, тоғызда Костромадан өттік, керемет күн көптеген ақ шіркеуді нұрға бөлеп тұрды. Қаладан үш шақырым жоғары, Ипатьев монастыры жанындағы тұмсықта, далада салынған жаңа айлаққа тоқтадық.
Жағада императорды жергілікті билік және Шунген болысының шаруалар депутациясы қарсы алды. Монастырь қабырғаларының сыртында патшаны қабылдауға арнайы үй тұрғызылды. Отбасы Михаил Фёдоровичтің палаталарын аралады, сапарды Карл Булла құжаттады.
Патша жолында кездескен храмдарға естелік иконалар сыйлады: Ченопьедегі ескі діндегілер шіркеуіне Николай Ғажайып жасаушының бейнесін, Саметидегі храмға Федоров иконасының көшірмесін, Шунгедегі храмға діни қызметкер киімін тарту етті.
