Джоан Роулингтің қазіргі мәдениеттегі орнын ойласам, бірнеше жыл бұрын әлемдегі ең көп аударылған автор болып ағылшын балалар жазушысы Энид Блайтонның танылғаны еске түседі

Джоан Роулингтің қазіргі мәдениеттегі орнын ойласам, бірнеше жыл бұрын әлемдегі ең көп аударылған автор болып ағылшын балалар жазушысы Энид Блайтонның танылғаны еске түседі. Шекспир де, Апостолдар да, Агата Кристи немесе Даниэль Дефо да емес, дәл Энид Блайтон.

Ол жарты ғасырға жуық уақыт бойы әлемдегі ең танымал балалар авторы болып қала берді, үш жастан бастап есейген жасөспірімдікке дейінгі балаларға арнап бірнеше жүз кітап жазды, сөйтіп, ең көп аударылған автор да атанды. Сұрақ мынада: осы есімді біздің қайсымыздың құлағымыз шалған?

Бұл қалай болды? Өте оңай: Блайтон орасан зор таралымға негізінен бұрынғы британдық отарлар мен ағылшын тілі екінші немесе үшінші тіл болып саналатын елдердің арқасында ие болды. Оған Үндістан, Пәкістан, Бангладеш, Малайзия, Мысыр, Африка елдері мен бірнеше Батыс Еуропа елінің нарығына онжылдықтар бойы басылып тұрудың өзі жеткілікті еді. 1930-1990 жылдары сол жақтарда тұрмаған адамдар да Энид Блайтон туралы, сірә, ешқашан естімеген болар. Кей жерлерде оның туындылары тіпті мектеп бағдарламасына енгізілді, ал отыз жыл бойы балалар әдебиетін билеген және кемінде үш ұрпаққа белгілі болған жазушы, әрине, ұлттық тілдерге белсенді түрде аударылды. Тіпті кейде Блайтон мүлде жазбаған мәтіндер де тілдерде пайда болды: оның сюжеттері жай ғана қайта өңделіп, жергілікті болмысты ескере отырып, жаңадан жазылды.

Ал экранизациялар Роулингтің мәтіндерінен өзгеше, дүниежүзілік танымалдылыққа ие болмады. Таң қаларсыздар, бірақ Блайтонды XXI ғасырда да экрандады, бірақ мен бұл фильмдерді өз басым ешқашан кездестірген емеспін: «Керемет бестік», «Нодди», «Мэлори-Тауэрс», «Құпия елдегі оқиғалар», «Сент-Клэр мектебі», «Бес дос және ит», «Құпия жетілік». Осы сериалдарды, мультфильмдерді, телешоуларды кем дегенде біреу көрді ме екен?

Блайтон қазіргі құндылықтарға сай келмейді деген айыптаудан құтыла алмады, оған нәсілшілдік туралы күлкілі айыптар да тиді: мысалы, қара қуыршақпен ешкім достасқысы келмей, ол жаңбырда қалып, ағарып жуылғанша жалғыз жүрген сюжет үшін.

Орыс тіліне де аударылған, бірақ оның мәтіндері туралы айтарым жоқ