Херсонестің су құбыры мен кәрізі және князь Владимирдің қаланы алуы туралы нұсқа
Белгілі болғандай, Римде әжетханалар халық жиналатын орын болған, адамдар бұл жерге жай ғана нәжіс тастау үшін емес, қаланың басты жаңалықтарын талқылап, өсек-аяңды біліп қайту үшін де келетін.
Әжетханалар моншалардың немесе су құбырының жанында орналасты: тас орындық-унитаздардың астымен су ағып, қоқыс-қалдықты ала кететін. Херсонесте көне су құбыры мен кәріз болған, бүкіл қаланың қалдығы қала қабырғасынан тысқары жерге әкетілетін. Рим дәуірінің бұл игіліктерін XIV ғасырға дейін пайдаланды.
Осы жерде шоқынған Владимир князьдің қаланы алуы туралы қызықты болжам бар: Владимир көрші мүйістен осында келетін су құбырын жауып тастаған, сөйтіп Херсонес берілген. Бұл нұсқа «Өткен жылдар хикаятында» кездеседі, сондықтан оған әртүрлі қарауға болады. Әсіресе Владимирдің қаланы басып алғанының басты дәлелі болып отырған нәрсе, яғни қаланың дәл осы кезде ауқымды қираты, қазіргі геоморфологтар мен археологтар кейде әскери жорықпен емес, күшті жер сілкінісімен байланыстырады.
