Наполеон қолтаңбасының капитан Бонапарттан Әулие Елена аралына дейінгі өзгерісі

Наполеон қолтаңбасының өзгерісін бақылау қызықты: 1792 жылы әлі артиллерия капитаны болған кездегі қарапайым Бонапарттан бастап, 1800-жылдары император болғанда қойылған өткір сызықты қарапайым Наполеонға дейін. 1798 жылы Мысырда жүргенде де Наполеон тегімен қол қоятын.

Аустерлиц жеңісі туралы үндеудің астындағы қолтаңба өзіне сенімді, өткір, жоғары ұмтылған. Берлиндегі, Тильзиттегі және Мадридтегі қолтаңба алып N әрпімен қойылған, бұл қаһарлы мақтаншақтықтың өсуі болмағанда не? Мәскеу түбіндегі шайқастан кейін қол қойылған құжаттардың астында жай ғана алып N әрпі пайда болады: Наполеон графикалық тұрғыдан да шыңында тұрғандай еді.

Ал Мәскеуден қашқаннан кейін қолтаңба шатасып, түсініксіз болып кетті. Дрездендегі шимайлар берекесіздік пен сенімсіздіктің айғағы. 1813 жылы Лейпцигтегі күйрете жеңілістен кейінгі қолтаңба: үзік-үзік, жүйкелі, бұлыңғыр, бір сөзбен айтқанда, жеңілгіш; адам Еуропадағы жаулап алғандарының бәрінен айырылды ғой. Фонтенблода енді мүлдем басқа Наполеон жазып отырғандай. Әулие Елена аралында Наполеон енді жай ғана түсініксіз ирек сызық қалдырады