Қашанға дейін қанағатты азамат Қорықпай ұйықтай алады, Ал балалар, ерікті қарамағындағылар Ой-пікірімен өмір құра алады, Табиғатқа тамсанып, Әр жерде ғылымнан нұр алып, Сенің сұлулығыңды дәріптей алады <..> Қашанға дейін бәріне бостандық бересің, Ақыл-ой

Карамзиннің ІІ Екатеринаға арнаған «Мейірімге» деген рухани одасынан.

Жақсы ой, дұрыс ой: қашанға дейін қанағатты азамат қорықпай ұйықтай алады, ал балалар, қарамағындағылар ерікті болып, өмірін ой-пікіріне сай құра алады, қашанға дейін бәріне бостандық беріп, ақыл-ой нұрын сөндірмейсің, сонша уақытқа дейін қасиетті түрде құрметтелесің.

Бұл одаға Карамзин өзінің ұстазы әрі үлкен досы, ағартушы Николай Новиковты қорғау үшін қалам тартқан. Новиков 1792 жылы Шлиссельбург бекінісіне қамалған болатын. Қадам батыл, ішінара ойланбай жасалған. Бірақ пайдасы болмады. Екатерина құлақ аспады. Новиковты 15 жылға тығып тастады. Шын мәнінде еркін ойлағаны үшін, ал айыбы ретінде, назар аударыңыздар, аштан өліп жатқан шаруаларға көмектескенін тақты: ол кедейлерге 5000 сом бөлген. Ал бұл енді айдап салушылық! Әсіресе оның крепостнойлық құқыққа қатаң сын айтқанын ескерсек.

Императрицаның жарлығында былай делінген: Новиков өзінің құпия ниеттерін ашпаса да, өзі мойындамаған қылмыстары соншалықты ауыр болғандықтан, Біз оны Шлиссельбург бекінісіне қамауға бұйырдық.

Бақытымызға орай, мемлекет иесі де басқа билеушілер сияқты мәңгі өмір сүрмеді. Ол қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай І Павел Новиковты қылмыс құрамы жоқ деп босатты. Бірақ адам төрт жыл бойы еш себепсіз азап шекті