АҚШ-тың 1803 жылы Франциядан Луизиананы 15 миллион долларға сатып алуы

1803 жылғы Луизиананы, яғни Франциянің Солтүстік Америкадағы иеліктерін сатып алу туралы келісім, оған АҚШ-тың үшінші президенті Томас Джефферсон қол қойған.

Алғашында Джефферсон француздардан тек Жаңа Орлеанды сатып алғысы келген еді: Жаңа Орлеан портының арқасында сауда мен логистика жеңілдейтін болды. Бірақ Наполеон бүкіл Луизиананы сатып алуды ұсынды, оның ауданы сол кездегі АҚШ-тың ауданынан екі есе артық болатын, оның үстіне мұндай аумақ үшін сома өте аз еді: Томас Джефферсон тек Жаңа Орлеан үшін 10 млн төлеуге дайын болса, бүкіл Луизиана үшін небәрі 15 млн сұрады. Франция америкалықтардан алған облигацияларды ағылшын банкінде қолма-қол ақшаға айналдырды, ал түскен қаражат Англияға басып кіруге дайындалуға жұмсалды. Ресми түрде ағылшындардың өздері Францияға өздеріне шабуыл жасау үшін ақша берген болып шықты. Рас, ақырында басып кіру жүзеге аспады: тағдыр Наполеонды Австрия мен Ресейге қарсы соғысқа алып келді.

Француз тәжі Солтүстік Америкада XVII ғасырдан бері орасан зор аумақтарға иелік етті, алайда XVIII ғасырда Людовик XIV құрметіне солай аталған Луизиана Франция үшін шығынды болып шықты: жерлерді басқару тым қымбатқа түсті, оларды ұстау мен қорғау да тым қымбат болды. Дәл сондықтан 1762 жылы Луизиана Испанияға өтті, бірақ дәл сол себептен шығынды алып аумақ 40 жылға жетпей Францияға қайтарылды. Сондықтан 1803 жылы Луизиананы 15 миллион долларға сатып ала алған АҚШ мұндай салмақты көтере алмай отырған француздарға жақсылық жасады.

Бұрынғы Луизиананың орнында қазір Арканзас, Миссури, Айова, Оклахома, Канзас, Небраска, Солтүстік және Оңтүстік Дакотаның, Монтананың, Вайомингтің басым бөлігі, Миннесотаның оңтүстік бөлігі, Нью-Мексикоға қарасты солтүстік-шығыс, Техастың солтүстігі, Колорадоның жартысы және қазіргі Луизиананың бір бөлігі орналасқан.