Немістердің Пушкин қабірін миналауы және Пушкин қорығын миналардан тазарту

Ағаш тақтайшадағы ескерту жазуы: «А.С. Пушкиннің қабіріне мина қойылған. Кіруге болмайды. Аға лейтенант Старчеус».

Немістер Пушкин қорық-мұражайын үш жыл бойы, 1941 жылғы 12 шілдеден 1944 жылғы 12 шілдеге дейін жаулап алып тұрды. Фашистерді Пушкин таулары мен қорықтан 3-Балтық жағалауы майданының әскери бөлімдері қуып шығара алды, бірақ шегінер алдында неміс сапёрлері ХVІ ғасырда Қаһарлы Иван ықыласымен салынған Успен соборын жарып жіберді. Немістер Пушкиннің қабіріне ең арсыз жолмен мина қойды: оған салынған жарылғыш заттың мөлшері мұнда мәдени ескерткіш емес, әскери нысан тұрғандай болатын. Нәтижесінде Пушкин қорығының аумағында бірнеше жыл ішінде 14 000-нан астам мина, 36 фугас, сол кезеңнің ең жаңа үлгісіндегі «тосын сыйы» бар 3 оқтама және мыңдаған басқа жарылғыш нысан залалсыздандырылды, алайда усадьбалар мен Пушкин тауларының төңірегінен мина 1950-жылдарға дейін табылып жатты. 1953 жылы Святогор монастырінің қабырғасынан жарылмаған снаряд табылды.

Пушкиннің қабіріндегі минаны ешқандай бүлінусіз залалсыздандырды, бірақ қорықты миналардан тазарту кезінде құрбансыз өтпеді. Святогор монастырінің қабырғаларының түбінде тарихи ескерткіштерді залалсыздандыру кезінде қаза тапқан сапёрлердің бауырластар зираты бар.