Диор отбасы және Францияда тыңайтқыш өндіру XIX ғасырдан 2007 жылға дейін

Кристиан Диордың отбасылық бизнесі көрнекті болды, Франция экономикасының тарихы жөніндегі еңбектерде ол туралы зор құрметпен жазылады.

Сапалы тыңайтқыштар өндірісі XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы ауыл шаруашылығы өрлеуіне нәтижелі қолдау көрсетті. Дәл осы кезде өсімдік шаруашылығы мен мал шаруашылығы түбегейлі өзгерді.

Франция ауыл шаруашылығының шарықтау шегі 185+ жылдан 1880 жылға дейінгі кезең деп саналады: бұл уақытта қалалар мен өнеркәсіп өсті, азық-түлікке жатпайтын өндіріс пен ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасы көтерілді. 1880 жылдан 1914 жылға дейінгі кезең ел үшін ауыр сынақ болды: нарық америкалық және аргентиналық өндірушілердің қатты бәсекесін сезінді. Дәл осы тұста синтетикалық тыңайтқыштарды кеңінен қолдану туралы шешім пайда болды, ал бұл химия өнеркәсібінің өсуін талап етті.

1840-жылдары Франция тыңайтқыштарды негізінен Англиядан алды, олар Чили мен Перудан жеткізілетін табиғи фосфаттар, яғни құс саңғырығының ыдырау өнімдері еді. Сол жылдары саудагер Жан-Луи Диор (Кристианның арғы атасы) Сент-Илер-дю-Аркуэ өңірінде тыңайтқышпен жұмыс істей бастады. Біраздан кейін ол мұндай тыңайтқыштардың Францияда да жасалатынын түсініп, оларды өзінің туған жері Савиньи-ле-Вьёде өндіруге бел буды. Ол Гранвилль қаласында нәжісті жинай бастады, ол өңделіп, ашытылғаннан кейін тыңайтқышқа айналады. Бұл кәсіп қосарлы пайда әкелді: өнімді сатудан да, санитарлық қызметті атқарудан да.

XIX ғасырда қалалардағы санитарлық жұмыстардың маңыздылығы туралы байыпты түсінік пайда болды, өйткені тырысқақ сияқты аурулардың өршуі мен қала қоқыс-қалдықтарының арасындағы байланыс бұрыннан анықталған еді. 1861 жылға қарай Диор Гранвилль мэриясымен нәжісті шығаруға келісімшарт алды, ал кәсіпорын қала үшін сөзбе-сөз стратегиялық мәнге ие болды.

Отбасы көп ұзамай айтарлықтай капитал жинады, өндіріс өрлей берді. Шетелдік жеткізушілермен бәсеке жағдайында Диор жаңғырту туралы шешім қабылдады: химиялық зауыт салды. Жағалау, барлық порт қалалары оның меншікті иелігіне айналды. Ол химиялық тыңайтқыштарды тұтыну аудандарының дәл қақ ортасында жасай бастады. Табиғи фосфаттарды ол темір колчеданын жағудан қосалқы өнім ретінде алынатын күкірт қышқылымен араластырды. Құрғақ тыңайтқыш қапқа салынып, бүкіл елге сатылды. 1900 жылы олар француз нарығының 75%-ын қамтиды.

1832 жылы негізі қаланған Диордың тыңайтқыш сату және өндіру кәсіпорны Жан-Луидің ұлдарына, немерелеріне, кейін шөберелеріне өтеді. Кристианның ағалары өндірісті жаңғыртып, күкірт қышқылын, суперфосфаттар мен жуғыш құралдарды шығара бастайды. Өкінішке қарай, 1929 жылдан кейін 500-ден астам жұмыс орнын қамтамасыз еткен компания едәуір қысқарады. Алайда Әулие Марк жуғыш құралдары мен Диор ағартқыштары 1988 жылға дейін сатыла береді. Осы уақыттан бастап тыңайтқышты түйіршіктелген химикаттарды да шығаратын еншілес кәсіпорын жасайды. 1996 жылға қарай қызмет өнімдерді орау және қаптау, негізінен ауыл шаруашылығына арналған өніммен шектеледі. 2007 жылы бұл зауыт та жабылады.

Соған қарамастан, Диорлар отбасы химиялық тыңайтқыштар саласының дамуына және, түптеп келгенде, Франция ауыл шаруашылығының дамуына үлкен үлес қосты.