Екі собықты эфедра сақ тайпаларының хаома сусынының ықтимал негізі ретінде
Кітабымның алғашқы жолдарын еске алатындар, онда хаома сусыны аталады, бірақ бұл қандай сергітетін сусын екенін әлі білмегендер, мына шөпті есте сақтаңыздар, ол Еуразияның көптеген өлкесінде кездеседі. Бұл көркем өсімдікті әрқалай атайды: кузьмичева шөбі де, дала таңқурайы да, сома да, ал шын мәнінде хаома да дейді. Ал ғылыми тілде ол эфедра, яғни қос масақты эфедра. Хаомаварга деп аталған сақ тайпалары дәл осы өсімдіктен хаома деген сергітетін сусын қайнатқан деп есептеледі, оның сипаттамасы зороастризмнің қасиетті мәтіндерінде де кездеседі. Сусынға керемет, тіпті құдайлық қасиеттер жорыған. Дегенмен дала таңқурайының жидектері шынымен де емдік әрі жеуге жарайды, рас, дәмі балдай емес, бірақ жидек пісетін жағдайды ескерсек, бұл тіпті ғажап.
