Түркия мен Сирия халықтарының басына 6 ақпан, дүйсенбіде зор қасірет түсті
Түркия мен Сирия халықтарының басына 6 ақпан, дүйсенбіде зор қасірет түсті. Магнитудасы 7,8 және 7,7 болған екі жер сілкінісі екі елдің ауқымды аумағын қамтыды. Маман емес адамға бұл туралы пайымдау қиын, бірақ жер сілкіністерінің эпицентрі біздің дәуіріміздің 115 жылғы 13 желтоқсанында Антиохия қаласын қиратқан қасіретті жер сілкінісінің эпицентрімен шамамен бір жерде орналасқан сияқты. Сол кезде Антиохияда император Траян мен оның әскері қыстап жатқан еді. Дион Кассий бұл қасіретті «Рим тарихында» егжей-тегжейлі сипаттады. Оның сөзінен көптеген қалалардың зардап ш шеккенін білеміз, бірақ ең көп зардап шеккен халқы тығыз қоныстанған Антиохия болды. Ол қазіргі Түркиядағы Антакья қаласынан алыс емес жерде орналасқан, ал Антакья қазір де қатты қирады. Сонда Антиохияда және оның маңында 260 000 шамасында адам қайтыс болды.
Ол [Траян] Антиохияда болған кезде жер сілкінісі болып, одан көптеген қала ыңғайсыздық көрді, ал Антиохия бәрінен де көп көрді. Әр тараптан іс-шаруамен, сауда үшін немесе қызығушылықпен сонда келген әскерилер мен азаматтар арасында қандай да бір шығынға ұшырамағаны жоқ, сондықтан бүкіл Рим империясы осы қалада жиналып қалғандай, сол жерде осынау аянышты апаттың өлімші зардаптарын сезінгендей көрінді. Оған найзағай мен күн күркіреу алдын ала келген, бірақ содан кейін не болатынын ешкім ойламаған еді. Алдымен гүрілдеген дыбыс пен діріл естілді, сосын жер көтеріліп, ғимараттар шайқалды. Орнынан жұлынған арқалықтардың, тастардың, кірпіштер мен черепицаның соққысынан үрейлі шу шықты; ауа көз шел болатындай қою шаңға толды. Көптеген адам ауаға көтеріліп, үйлерден лақтырылды; кейбірі мүгедек болды, кейбірі өлді. Жер сілкінісі соншалықты қатал болғаны сонша, ағаштар тамырымен жұлынды. Үйлерде апат құрсауында қалған және қираған үйінділердің астында басылғандардың саны шексіз болды. Үйлер құлағанда қаза тапқандар да, жер астында көміліп қалғандар да болды. Біреулер ретсіз үйілген қирандылардың астында өте аянышты халде жатты, онда олар өмір сүре де, өле де алмады. Олардың орасан көптігінің арасында өлімнен құтылғандар болды, бірақ біреулері аяғынан, біреулері иығынан, біреулері басынан жарақат алғандар да көп еді. Кейбірі қанға малынды, солардың арасында консул Педон болды, ол қайтыс болды. Ақыр соңында сол күнгі қаталдыққа ілесіп жүрмеген қапалы оқиға қалмады. Бұл көптеген күн мен түн бойы жалғасқанда, оны қалай тоқтатуды білмеді. Біреулері қирандылардың астында ажал тапты, екіншілері үйінділердің арасындағы бос жерлерде, арқалықтар мен күмбездердің астында қалып, аштықтан өлді. Жер сілкінісі аяқталғанда, бір адам қирандыларға көтерілуге батылы барды, сонда ол баласын өз сүтімен емізіп, өзі де сонымен қоректеніп жатқан әйелді тапты. Кейін өлгендерді тапты, олардың арасында бір бала әлі тыныс алып жатты, ол әлгінде жан тапсырған анасының кеудесіне жабысып жатқан еді. Өлгендерді жинаушылар сезінген қайғы соншалықты зор болғаны сонша, олар өздерінің тірі қалғанына мүлдем қуанбады. Траян биіктігі әдеттегіден асатын адамның жетекшілігімен терезеден құтылды. Ол қатты қорқып, жер сілкінісі тоқтағаннан кейін көптеген күн Цирікте қалды. Кораз тауы жылжып, төбесі төмен түсті де, қалаға құлап кете жаздады. Отырып қалған басқа таулар да болды. Бұлақтар бұрын ешқашан көрінбеген жерлерде пайда болды, ал басқалары әрқашан болған жерлерде құрғап қалды.
Сур.: Софи Андерсон, Жер сілкінісінен кейін, 1924-26, Окленд өнер галереясы
