Тамань мұражайындағы хазарлардың иудей қабір тастары және иудаизмнің таралуы жөніндегі талас

Тамань археологиялық мұражайында б.з. І мыңжылдығының екінші жартысына жататын хазарлардың мұндай яһуди құлпытастары көп. Жалпы, Хазар қағанатында иудаизмнің таралуы туралы бірыңғай пікір жоқ: бұл раввиндік иудаизм бе, әлде караим иудаизмі ме еді, ол өте күшті пұтқа табынушылықпен қалай қатар өмір сүрді, яһуди қауымдарымен қандай байланыста болды, бұл сұрақтардың бәрі даулы. Скептиктер ақыр соңында иудаизмді тек ақсүйектер өкілдері ғана қабылдады, ал халықтың кең қабаттары пұтқа табынушы болып қала берді, бұл, түптеп келгенде, мемлекеттің әлсіреуіне және ыдырауына әкелді деп есептейді