«Орыс халқын сақтау және көбейту туралы» шығармасында Ломоносов ораза ұстауға дұрыс қарау маңыздылығы жайлы толғайды: ораза қарсаңында және ораза аяқталған соң бірден аса көп жеуден болған өлім-жітімді еске салып, сонымен бірге…
Ломоносов бойынша, «таза өкініш дегеніміз — жақсы өмір, ол құдайды мейірімге, жомарттыққа және бізді жақсы көруге бейілдендіреді. Христос берген өсиеттерді сақтаңдар, бүкіл заң мен пайғамбарлар соларға тіреліп тұр: Құдайың — Жаратушыңды бүкіл жүрегіңмен сүй (яғни ішек-қарныңмен емес) және жақыныңды өзіңдей сүй (яғни тілмен емес, ар-ұжданмен)».
Михаил Васильевич бұл ойды адамдарға жеткізудің қаншалықты қиын екенін жақсы түсінеді, сонымен бірге қоғамдық санадағы жуырдағы прогрессивті өзгерістерді еске алады: «Бұл кемшілікті түзету жолында қорқынышты кедергілер тұр, алайда олар сақал алдыруға, неміс киімін кигізуге, басқа дінділермен сыпайы қарым-қатынас жасатуға, матростарды жазғы оразада ет жегізуге, боярлықты, патриархтықты және стрельцілерді жоюға және олардың орнына Басқарушы Сенат, Ең қасиетті Синод, жаңа тұрақты әскер құруға, астананы бос жерге және жаңа жылды басқа айға көшіруге мәжбүрлеуден артық қауіпті емес! Орыс халқы икемді!»
Иллюстрация: Монастырь қонақүйінде. Алексей Корзухин, 1882 жыл
