Пушкин мұражайында «Мәскеулік Витрувий» жобасының қорытындысы шығарылды

Пушкин мұражайында «Мәскеулік Витрувий» жобасының қорытындысы шығарылды. Өнертанушылардың, библиографтардың, тарихшылардың, палеографтардың және тіпті графологтардың назарын сирек кездесетін фолиант аударды: бұл Марк Витрувий Поллионның «Сәулет өнері туралы он кітап» трактатының 1511 жылы Венецияда басылған басылымы.

Ортағасырдан аман өтіп, Қайта өрлеу дәуірінің сәулеттік ойлауын айқындаған антик мұрасының ең маңызды мәтіндерінің бірі Пушкин мұражайының ғылыми кітапханасынан табылды, ал осы басылымның жиегіндегі жұмбақ жазбалар мамандардың қызығушылығын оятты.

Б.з.б. І ғасырдағы рим сәулетшісі Витрувий өз еңбегінде пропорцияларды, құрылыс материалдарын, инженерлік құрылымдарды, сумен жабдықтауды, механиканы және қала құрылысының негіздерін қамтитын принциптер жүйесін баяндады. Оның сәулетті пайданың, беріктіктің және сұлулықтың бірігуі деп түсіндіретін формуласы классикалық дәстүрдің негізі болды.

МГИИ-де сақтаулы тұрған даналықты тек жасы ғана емес, керемет сақталуы да ерекшелейді, сондай-ақ XVI ғасырда жасалған иесінің қолжазба жазбалары, сызбалары мен суреттері де бар. Зерттеу осыларға арналған. Кітапта латын, грек және итальян тілдеріндегі жазбалар, терминдерге енгізілген нақтылаулар, сәулет бөлшектерінің эскиздері, антик классиктерден алынған дәйексөздер кездеседі.

Пушкин мұражайының 2019 жылы басталған көпжылдық ғылыми жобасы даналықтың тарихын қалпына келтіруді, маргиналия авторын анықтауды, түсіндірмелерді оқып шығуды, қағаз бен сияны зерттеуді, кітаптың Венециядан Мәскеу жинағына дейінгі жолын қадағалауды мақсат етті. Мұның бәрі мұражай мамандарының, филологтардың, кітап тарихшыларының, реставраторлардың және жаратылыстану мамандарының күшімен жасалды.

Қолжазба белгілердің атрибуциясы басты жаңалық болды. Олар XVI ғасырдағы Венецияның ең ірі гуманистерінің бірі Даниэле Барбароның қолына тиесілі. Бұл есім сәулет теориясы мен Қайта өрлеу дәуірі ғылымының тарихында ерекше орын алады.

Даниэле Барбаро 1514 жылы Венецияда ақсүйектер отбасында дүниеге келді, классикалық білім алды, антик философиясын, математиканы, оптиканы және теологияны зерттеді, ғылыми қызметін мемлекеттік қызметпен және Венеция республикасының дипломатиялық миссияларымен ұштастырды, кейін Аквилея патриархы қызметін атқарды.

Барбароға ең үлкен даңқты Витрувиймен жұмыс әкелді. 1556 жылы ол «Сәулет өнері туралы он кітаптың» толық түсіндірмелері бар итальян тіліндегі аудармасын жариялады. Бұл басылымның иллюстрацияларын Андреа Палладио жасады. Гуманист пен сәулетшінің бірлескен еңбегі антик трактатын Қайта өрлеу дәуірі сәулетшілеріне арналған практикалық нұсқаулыққа айналдырды. Барбароның түсіндірмелері мәтінді жай ғана түсіндірумен шектелмеді. Олар антик теориясын XVI ғасырдың заманауи құрылыс міндеттерімен, техникалық мүмкіндіктерімен және эстетикалық көзқарастарымен байланыстырды.

Мәскеулік даналықта табылған белгілер Барбаро Витрувийдің өз басылымы бойынша жұмыс істеген кезеңіне жатады. Бұл фолианттың құндылығын ерекше арттырады: ол оқу, талдау және ғылыми түсіндірме дайындау процесін тіркеп тұр. Зерттеушілердің алдында жай ғана көне том емес, басылған кітаптың жиегінде сақталған Қайта өрлеу дәуірінің зияткерлік еңбегінің куәсі тұрды.

Жоба нәтижелері екі томдық ғылыми басылым түрінде жарияланды, онда қолжазбалардың расшифровкалары мен аудармалары, суреттердің талдауы, кітаптың өмір сүру тарихының сипаттамасы және зертханалық зерттеулердің материалдары берілген. Фолиант өзі Пушкин мұражайының XV–XVI ғасырлардағы Италия өнеріне арналған экспозициясына енгізілді.

Жоба кәсіби ортада кең жаңғырық тудырды. Таныстырылым кулуарында мұндай олжалардың қаншалықты сирек екені, пәнаралық зерттеудің жоғары деңгейі, мұражай коллекциясының Венецияның гуманистік мәдениеті туралы және сәулет трактаттарын оқу тарихы туралы түсініктерді толықтыра алатын халықаралық маңызы бар жаңалықтың көзі болғаны айтылды.