Көбіне тек бірнеше діни қызметкердің, яғни өз дәрежесіне қарай күлгін немесе қызыл түсті cappa magna деп аталатын ұзын мантияны киюді таңдағандардың сирек суреттеріне мысқыл аралас, тіпті келемеж пікірлер ілесіп жүреді және…
Көне заманғы киімді тек ультратрадиционалист кардинал Берк қана киеді деп ойлаудың қажеті жоқ, дегенмен осы ретте оған айтылатын сөздер кардиналдың ұзын шапанын жалпы қабылдаудың өте тән үлгісі. «Берк бұл шапанды бәрін ренжіту үшін киеді», «Ол Рим папасы болса, шіркеудің қандай күйге түсетінін елестетіңізші», «Осы киімнің құнын кедейлерге берсе жақсы болар еді» дегендер бар, ал байсалдырақ дәлелдер бірқатар прелаттардың Екінші Ватикан Кеңесінің (1969 жыл) жетістігінен шегініп, cappa magna-ны ұмытылудан қайта алып келуі орынды ма деген пікірталасты көрсетеді.
Жалпы, виртуалды этика комитеттерінің заманында біздің әрқайсымыз қандай да бір тақырыптың, мысалы, осы экзотикалық әрі сирек кездесетін жоғары лауазымды киімнің, қырағы тыңшылардың мұқият аңдуы мен аулауының нысанына айналатынына куә болдық: олар түтікті дүрбіден бастап фотобылтыққа дейінгі барлық бақылау құралдарымен қаруланған, тек ащы ашу-ызаға сылтау табылса болғаны.
Алдымен «ұлы шапан» мантиясы литургиялық киім емес, мәні жағынан салтанатты шерулерге, алтарьда емес, хорда болуға, яғни литургияны өткізуге емес, қызметке қатысуға арналған бай cappa horalis екенін түсіндіре кеткім келеді. Cappa magna-ны міндетті түрде артынан ұстап тұруы тиіс керемет ұзын етегі бар cappa parva деп сипаттауға болады. Оны плувиал деп те атайды, бұл жаңбыр деген сөзден шыққан, тігілетін сырғанақ жібектің түріне қарай: ол судың толқынына және төмен құлайтын ағындарға ұқсайды. Каппа магнаға маусымға қарай жібек немесе ақ тиін терісімен астарланған, арқаны, иықты және кеудені жабатын үлкен қалпақ тігіледі, бұл қалпақты тек тәубеге келу кезінде ғана киеді.
Қандай да бір консервативті архиереидің күлгін немесе қызыл мантиясын артық сән-салтанатты деп атағанда, жеті метрлік етегі бар шапан 1952 жылғы 30 қарашаға дейін он бес метрлік болуы мүмкін болғанын және негізінен ешкімді ұялтпағанын еске түсірген жөн. Ал 1969 жылы каппа магнадан ақ тиін терісі алынып тасталды, ол міндетті емес деп сыныпталды, ал Рим шегінде жай ғана қалаусыз деп жарияланды. Бірақ 2007 жылы Бенедикт XVI Summorum Pontificum апостолдық хатын шығарды, онымен Екінші Ватиканда XXIII Иоанн жариялаған көптеген шектеулерді алып тастап, іс жүзінде көне литургиялық дәстүрді, соның ішінде каппа магнаны айыпсыз киюге мүмкіндікті де қалпына келтірді. Әйтпесе, ертең біреу латын тілінен бас тартуды ұсынбас па еді?
Мені сұраса, мен 12 адам иығына көтеретін папаның бай көшпелі тағы Sedia Gestatoria-ны; Рим папасының тағының жанындағы тотықұс қауырсынынан жасалған үлкен дөңгелек және жұлдыз тәрізді желпуіштер рипидтерді; әрине, папа қазынасында ұзақ мерзім өтеп жатқан үш қабатты тиараны қайтаруды өтінер едім. Иә, бұл картоп қаптарынан тігілген киімдерден әлдеқайда жақсы, және иә, плувиалдың қайта оралуы көне клерикализмнің салтанатты шеруін міндетті түрде білдірмейді.
Ватикан шекарасына дейін созуға болатын ғажайып салтанатты шапанды «Борджиа» тәріздес костюмді драмаларға сілтеме деп түсіндіру «қызыл түс және шейіттердің қаны» сияқты шіркеудің қарапайым байланыстарын ғана емес, жалпы киімдердің символикасын да, бүкіл литургиялық дәстүрдің терең символизмі мен мәңгілігін де түсінбейтіндікті және үстірттікті әшкерелейді.
Ұлы каппа, сәтті католик литургиясының көптеген элементтері сияқты, жай ғана жартылай ұмытылған дәстүр емес, шіркеудің қауыммен вербалды емес қарым-қатынас құралы, ол заманауи немесе өзекті болуы тиіс емес, нақты белгі мен ишараға салынған құндылықтар туралы хабарлауы тиіс. Cappa magna-ны қоса алғанда, шіркеудің мағыналық мұрасының әрбір элементінің артында тұрған тек литургиялық қана емес, теологиялық символизмнің маңызын кемітуге бола ма?
