Saturday, 3 October 2026

1814 жылдың наурызында орыс әскерлері Парижді алды

Share
1814 жылдың наурызында орыс әскерлері Парижді алды

Пушкиннің сыныптасы Антон Дельвигтің «Парижді алуға» деген өлеңі бар, ол 1814 жылдың маусымында «Вестник Европы» журналында басылған. Өлеңде І Александр туралы мынадай жолдар кездеседі: «Парижді жеңген, орыстарға мейірімді әке, Мәскеудің күлін ұмытып, жұмсақтықпен галлдарды кешіріп, балаларындай қабылдайды».

Ал Парижге әскер жүргізуге бел буған және жау шебіне жасалған шабуылға қатардағы эскадрон командирі секілді жеке өзі қатысқан император Александр галлдардың астанасын жермен-жексен етіп, не болмаса Наполеонның оқ-дәрі қоймаларын жару жоспарының орындалуына жол беріп, оңай құртып жібере алар еді. Бірақ олай істемеді. Одақтастар әскері жақындағанда Парижде бұл армиялар қаланы Мәскеу сияқты өртеп жібермекші деген лақап тарап кеткен болатын. І Александр соғыс француздарға қарсы емес, Наполеонның озбырлығы мен зорлық-зомбылығына қарсы жүргізіліп жатыр деген өз манифесін еске алып, қан төгістен аулақ болу үшін қала билігімен оның берілуі туралы келіссөз жүргізудің кез келген мүмкіндігін пайдалануды бұйырды. Монмартр биіктіктеріндегі орыс зеңбіректерінен именген француздар маршал де Мармонның атынан бітім сұраған кезде, Александр қала бірден берілсін деген шарт қойды: «Әйтпесе кешке дейін астаналарыңыз тұрған жерді танымай қаласыңдар!»

Менменсінген Сизиф қайда?
Орыстарды бағындырып жүр ме екен?
Орыстар ауыр бұғауда
Көз жасты өмір кешіп жүр ме?
Жоқ, орыстардың қару-жарағының күркіреуін
Кең Париж тыңдап тұр!
Ал Парижді жеңген,
Орыстарға мейірімді әке,
Мәскеудің күлін ұмытып,
Жұмсақтықпен галлдарды кешіреді
Һәм балаларындай қабылдайды.
Даңқ сол батырға, ол
Барлық халықтарды жеңеді
Мейірімді махаббатпен, күшпен емес!
Біл, құдайым! Біржақты емес ақын
Дүниенің кемшіліктерін көрсетуі тиіс,
Қорқуды білмей, патшаға айтады
Шындықты, төмен жағымпаздықты емес, текті жағымпаз!
Мен олимптік батырларды жырламаймын;
Мені алтын мақтауға итермелемейді, —
Жоқ, тек Александрдың ерліктерін көріп,
Алтын цитраны соған арнаймын!
Ғасыр бойы соның жайын батырды мақтап,
Есімін көкке көтеремін!
Жұмсақ орыс Зевсі!
Қараңғы жүректі Сизифті
Сен құлаттың, енді
Жеңіс лавры тағылып,
Қанды шайқас алаңынан
Адал ұлдарыңа оралдың!

Жолма-жол аударма

Report a translation error

Read more

Қыркүйек айындағы археологиялық олжалар, көрмелер, мұражайлар, театр және шіркеу жайлы дайджест

Қыркүйек айындағы археологиялық олжалар, көрмелер, мұражайлар, театр және шіркеу жайлы дайджест

Стругацкийлердің «Жол жиегіндегі пикник» романының финалында Алтын шардың алдында мынадай сөз айтылады: «Бәріне бақыт, тегін, ешкім ренжіп кетпесін!» Ешкімді ренжітпеймін деп уәде бере алмаймын, бірақ дайджест рубрикасы шынымен де тегін беріледі. Ендеше, арнадағы қыркүйектің басты жаңалықтары. Археология және адамның шығу тегі 🧑🏻‍🔬 Өзбекстандағы Оби-Рахмат үңгірінен жасы 80 мың жыл жебе

By Alexandr Radayev