Әулие Мартиннің житиесі, плащ туралы оқиға және француз корольдерінің реликвиясы

Әулие Мартин мен қайыршы. Эль Греко, 1597-1599 жж.

Жамылғы мен қайыршы туралы оқиға Әулие Мартиннің өмірбаянындағы ең белгілісі. Сербиялық епископ Николай Велимирович мынадай нұсқаны келтіреді:

Мартин 316 жылы Паннониядағы Сабария қаласында пұтқа табынушы ата-анадан туған. Әкесі рим офицері болған, жас Мартинді өз еркіне қарсы әскери қызметке беріпті. Алайда сол кезде ол христиан шіркеуінде оқытылып жүрген оглашенный болатын. Ол бала кезінен бастап шіркеуді шын жүрегімен сүйді.

Бір қыста, әскер болып жүргенде, Амьенге бара жатып, қала қақпасының алдында жарты жалаңаш, суықтан қалтырап тұрған қайыршыны көрді. Мартин оны аяды, серіктерінен қалып, әскери жамылғысын шешіп, қылышымен екіге жарды. Бір жартысын қайыршыға беріп, екіншісін өзіне орап, жүріп кетті.

Сол түнде Иеміз Иисус Христос түсінде оған Мартиннің жамылғысының екінші жартысына оранып көрінді де, Өз періштелеріне: «Мартин тек қана оглашенный, бірақ қараңдар: ол Мені өз киіміне орады!» — деді.

Әскерден кетісімен Мартин бірден шомылдыру рәсімінен өтіп, сосын анасын да шоқындырды. Кейін монах болып шашын қырдырып, нағыз аскеттің момын өмірін сүрді, соның үшін Құдай оған ғажайып жасау қабілетін берді: ол өлгендерді тірілтіп, зұлым рухтарды қуатын болды.

Мартин өз еркіне қарсы Тур епископы болып тағайындалды. Иеміздің жүзімдігінде көп еңбек етіп, пұтқа табынушылармен және ариан бидғатшыларымен ауыр күрестен кейін, әулие Мартин 397 жылы киелі жанын Иесінің қолына тапсырды.

Әрине, өмірбаяндық нұсқалар әртүрлі. Кейде таңертең Иисус Мартинге бүтін жамылғыны қайтарып берген деп айтылады. Кейде Мартин қайыршыны кездестірген сәтте қалған киімін бұрын-ақ үләстіріп қойған екен делінеді.

Кем дегенде өмірбаянының бұл деректері мүлде құжаттық дәлел ретінде келтіріледі. Оның үстіне, Әулие Мартиннің жамылғысы Турға жақын Мармутье аббаттығындағы франк Меровинг корольдерінің ораториясында сақталғаны белгілі. Орта ғасырларда француз корольдері әулие Мартиннің ғажайып жамылғысын шайқасқа өздерімен бірге алып жүріп, ант беретін қасиетті жәдігер ретінде пайдаланған. Жамылғы алғаш рет корольдік қазынада 679 жылы пайда болады, сол кезде ол кейін Ұлы Карл Сен-Дени монахтарына берген корольдік резиденция Лузарш сарайында сақталған.

Егер біреу Мартин неге бүкіл жамылғыны бермеді деп сұраса, бірнеше түсініктеме бар. Біріншіден, бұрын бүкіл киімін үләстіріп қойған нұсқада бұл оны мүлде жалаңаш қалдырар еді. Екіншіден, жамылғы сарбаздардың жалғыз меншігі еді, ол өзінде барды тең бөліп берді. Үшіншіден, ол қайыршыны жасалған мейірім әрекетіне өкінетін жағдайға қалдыра алмады: өзі жамылғысыз қалса, қыс жағдайында бұл өлімді білдірер еді (рим сарбаздары плащтың екі түрін киген: сагум және пенула. Екеуі де су өткізбейтін сіңдірмесі бар жүннен жасалған. Жамылғы ашық аспан астында ұйықтауға мүмкіндік берді, ал оның ұзындығы адам бойынан артық болды, оны екі бүктеп киетін, сондықтан жамылғыға толық оранып алуға болатын)