IX ғасырдың ортасында жасалған Хлудов псалтыры ЮНЕСКО ескерткіші болып танылып, «Әлем жады» халықаралық тізіміне енгізілді

Хлудов псалтыры — византия өнерінің біздің заманымызға жеткен үш ерте ескерткішінің бірі әрі ерекше құбылыс. Ол Мемлекеттік тарих мұражайының жинағында сақтаулы. Зерттеушілердің пайымдауынша, византия жазба мәдениетінің бұл бірегей ескерткіші 843–867 жылдар аралығында жасалған.

Қолжазбаның бірегейлігі оның көнелігінде немесе беттерінің жиегіндегі тең келері жоқ көркем миниатюралардың көптігінде ғана емес, сонымен бірге ол византиялық культтік бейнелер ұзақ уақыт жүйелі түрде жойылғаннан кейін жасалған иконоборшылықтан кейінгі дәуірдің алғашқы ескерткіштерінің бірі болып табылатынында.

Псалтырь 208 кескіндемелік миниатюрамен және фронтисписпен безендірілген. Көптеген миниатюралар төрт топқа бөлінеді. Біріншісі — Ескі өсиеттік миниатюралар, олар Псалтырь мәтінін тікелей суреттейді. Екінші топ — сөзбе-сөз мағынасындағы миниатюралар, оларда өзендер, жануарлар, өсімдіктер бейнеленген. Үшіншісі — Дәуіт псалмдарда алдын ала болжаған Жаңа өсиет оқиғаларын көрсететін үлгілік миниатюралар. Төртінші топ сол заманның өзекті болмысын: қала тұрғындарын, дінбасыларын, әскерді және императорларды бейнелейді. Бұл иконаға табынушылар мен иконоборшылар арасындағы таластың тірі жаңғырығы айқын көрінген, бәлкім, жалғыз қолжазба. Кейбір миниатюраларда тіпті IX ғасырдың бірінші жартысындағы иконоборшылық дауларға қатысқан тарихи тұлғалар да бейнеленген.

XVII ғасырдың үшінші ширегінде ол Константинопольден алыс емес жерде, Халки аралындағы Қасиетті Троица монастырының кітапханасында болған. XIX ғасырда Псалтырь Афонда, Иверия монастырының кітапханасында тұрды. Оны белгілі орыс славянтанушысы Виктор Иванович Григорович Балқан бойынша ғылыми сапары кезінде сол жерден сатып алып, 1847 жылы қолжазба Ресейге әкелінді. Көп ұзамай оны Григоровичтен қайырымдылық жасаушы әрі коллекционер Алексей Иванович Лобков сатып алды, қолжазба алғашқы ғылыми сипаттамасын оның жинағында алды. Иесі қайтыс болғаннан кейін қолжазба белгілі коллекционер, ескі ғұрыпты ұстанушы Алексей Иванович Хлудовқа өтті. Осы кезден бастап қолжазба «Хлудов» Псалтыры деген атпен белгілі. 1882 жылы Хлудов қайтыс болғаннан кейін, өсиетіне сәйкес, оның қолжазбалар мен ескі баспа кітаптар жинағы Никольск бірдіндар монастырына берілді. 1917 жылы монастырь жинағы ұлттандырылып, Мемлекеттік тарих мұражайына тапсырылды.