Тұщы су балығы дат монастырьларынан табылған сүйектердің радиокөміртекті мерзімін ертерек көрсетеді

Балықты көп жеу радиокөміртекті мерзімдеуде сүйектерді ескі етіп көрсетуі мүмкін

Дат-нидерланд ғалымдарының ұжымы ортағасырлық дат монастырьлеріндегі 27 жерлеудің радиокөміртекті мерзімдеуін тексерді. Монахтар мен текті қарапайым адамдар монастырьға, оны бауырластар салғаннан бұрын жерленуі мүмкін емес деп болжау заңды. Алайда Свеннборгтегі францисканшылар монастырінен табылған адамның сүйегіне жасалған радиокөміртекті талдау оның өлімін 1100 жылдан 1155 жылға дейінгі кезеңге жатқызды, ал монастырьдың өзі тек 1236 жылы пайда болған. Зерттеушілер осындай тағы бес жағдайды анықтады, олардың ішінде Виборг пен Эм монастырьлері де бар.

Ағылшын королі III Ричардтың сүйектерін мерзімдеуде де осындай қателік орын алды: талдау оларды 1412–1460 жылдарға жатқызды, ал король 1485 жылы қаза тапқан.

Мұндай алшақтықтың себебі ретінде авторлар тұщы су балығын атайды.

Мәселенің мәнін талдап көрейік. Өзендер мен көлдердің балығында көміртек-14 аз болады, өйткені суға түбіндегі шөгінділер мен жағалаулардан ежелгі көміртек түседі, ғалымдар бұл құбылысты резервуарлық әсер деп атайды. Мұндай балықты көп жеген адам сүйегінде көне көміртекті жинайды, сондықтан оның сүйектері нақты жасынан гөрі ескі болып көрінуі мүмкін.

Сәйкесінше, мұндай жағдайларда белгілі бір калибрлеу қажет. Тұщы су үшін ығысу нөлден мың жылға дейін ауытқиды, сондықтан зерттеушілер бірыңғай түзету енгізе алмайды. Теңіз балығы үшін әсер болжауға келеді: Солтүстік теңізде ол шамамен 400 жылды құрайды.

Католик Еуропасында жылына шамамен 180 ораза күні етті жеуге тыйым салынған, бірақ тұщы су балығына рұқсат етілген. Католик дәстүрі балықты оразаның барлық күндері, соның ішінде Ұлы оразада да жеуге рұқсат берген. Егер бұл заңдылықты ресейлік материалға қолданып көрсек, балық тұтыну айтарлықтай аз болғанын ескергенде де, көп қызықты нәрсе ашылуы мүмкін