Тіршілік үшін күрес» өлеңі, Дарвинге арналған, Истрадағы жаз туралы

Егор Холмогоровтың дарвинизмге сенушілерге берген жан-жақты тойтарысын оқып, ақын-сатирик Петр Шумахердің (1817-1891) дәл Дарвинге арналған өлеңі еске түсті.

Тіршілік үшін күрес (Дарвинге арнау)

Биыл жазда Истрада болдым,
Үнсіз, ұмыт қалған бір шетте;
Ойшыл ақын боп өмір сүрдім,
Жеңіл еді тыныс-демім де.

Адал төбетім Трезорка қасымда,
Ерте тұратынмын таңертең,
Төбешіктен бүлдірген теріп,
Аптапта қалың орманда жататынмын.

Қаңғырып жүрдім қиялға батып, жабайыдай,
Бұталар арасындағы хош иісті шалғында,
Үйге шаршап оралатынмын
Небір сүйкімді гүл шоғын көтеріп.

Түскі ас: нан, май, жұмыртқа жартылай пісірілген;
Сосын шай ішетін едім; ал кешке қарай,
Үкілі тауықты дәнмен қуанытып,
Қозыға сүт беретінмін.

Екі қарлығаш жылдам ұшып жүрер еді
Шатырға, сүйікті ұясына қарай;
Түнде маған Истра сыбдыр ән айтты,
Бақта бұлбұл сызылтып салып жатты!..

Бәрі өтті, тамаша түстей зымырап!
Бірақ қайғырамын, еске алсам мен,
Қандай сұмдық өліммен
Қырылды барлық достарым.

Терезедегі қарлығаштарды
Енді қайта көру бұйырмады:
Олар мысықтың аяғына түсті,
Ұялары да күйретілді;

Менің үкілі тауығымды сергек қарағай
Қағып алып, көкке көтерілді;
Қасқыр қараңғы орманға Трезоркамен кетті,
Ал қозыны жедім, оны өзім жедім.

Жолма-жол аударма