Еуропада орта ғасырлардан XVIII ғасырға дейін монеталарды тиімсіз бағамен мәжбүрлі айырбастау
Ақша белгілерін шығару құқығы барлық заманда осы құқықтың иелеріне орасан зор табыс, ал қалғандарының бәріне сансыз әділетсіздік әкелді.
Орта ғасырлардағы Еуропада монеталарды айналымнан алып тастау тәжірибесі болған. Бұл үнемі, кейде жылына 2 рет орын алды. Адамдар ескі монеталарды өткізіп, орнына жаңаларын алуға міндетті болды, тек айырбас, қарап тұрғанда, қалыпты бағам бойынша, 1-ге 1 болып емес, айталық, 12-ге 9 болып жүрді. 12 ескі монета үшін сізге 9 жаңасын беретін, ол да дәл сондай, салмағы, номиналы мен сынамасы бірдей, тек жазуы немесе кескіні жаңа. Қалған 3 монетаны тиын соғу құқығына ие мырза өзіне қалдыратын.
XII ғасырдың өзінде-ақ Германияда тиын соғу құқығына монастырьлер, ірі шіркеулік және зайырлы феодалдар ғана емес, орташа және салыстырмалы түрде ұсақ сеньорлар да ие болды. Және олардың әрқайсысы өзінің теңге сарайында соғылған монеталарды кез келген уақытта кері қайтарып алуға және ескі монетаны жаңасына айырбастау бағамын өз бетінше белгілеуге құқылы еді.
Қалалар мен ауылдардың барлық қоғамдық орындарына дәл сол тиын жарлықтары бар хабарландырулар ілінетін, оларда белгілі бір күннен бастап мұндай-мұндай монета күшін жойды немесе тек шектеулі түрде жарамды деп жарияланатыны, мысалы, нақты аумақтарда және жаңадан жарияланған құнымен пайдалануға ғана болатыны хабарланды. Жарлық белгілі бір монетаны тауарға айырбастауға немесе онымен салық төлеуге мүлде тыйым салуы да мүмкін еді, сөйтіп адамдарды ақшасын өздерін жаңаға айырбастайтын мырзаға апаруға мәжбүрледі.
Девальвацияның бұл сұмдық тәжірибесі XVIII ғасырдың соңында да сақталды, кейде монеталар екі есе құнсызданды, ал алып қоюлар күміс және алтын ақшаларға ғана емес, тіпті қағаз ақшаларға да қатысты. Әр жолы шетел монетасының айналымда жүргеніне немесе жаңа ұлттық валютаның енгізілгеніне сілтейтін түрлі түсініктемелер келтірілді, нәтиже әрқашан бір болды: кедей адамдар одан сайын кедейленді, ал эмиссия құқығына ие болғандар ешқандай күш жұмсамай-ақ одан сайын байыды
