Ұлттар театрында «Тірі Т.» спектаклін көрдім. Дмитрий Лысенков Протасовты сомдайды, бірақ толық Протасов емес
Ұлттар театрында «Тірі Т.» спектаклін көрдім. Дмитрий Лысенков Протасовты сомдайды, бірақ толық Протасов емес. Лев Толстойдың «Тірі мәйіт» пьесасы бойынша қойылым сияқты, бірақ Т. деген әріптің астарында «Тірі Толстой» жатыр. Сәйкесінше, әйелімен ажырасудың орнына өз-өзіне қол жұмсағанын көрсетіп қойған басты кейіпкер Протасов, ол Толстой. Ал күйеуі тірі кезінде басқа еркекпен тұра бастайтын әйелі Лиза, ол Софья Андреевна.
«Тірі мәйіттің» өте-өте жеңілдетілген баяны өрбиді, арасында мәтіннен үзінділер пунктирмен егілген. Әр 15 минут сайын пьеса үзіледі, жарық сөнеді, сахна сыртынан дауыс сұрақ қояды: «Қалай таныстыңыздар? Үйленуге қашан шештіңіздер? Алғашқы ұрысты еске аласыздар ма?»
Федор Протасов жауап береді, оның үстіне Толстойдың күнделіктерінен дәйексөздермен: «Мен ол ... «камиННің мұржалары неге түзу тартылған?» немесе «жылқылар неге ұзақ өлмейді?» деп сұрағанда жақсы көремін... Ол сары көйлекті қыз бала болғанда жақсы көремін...». Лиза Софья Андреевнаның күнделіктерінен дәйексөздермен жауап береді. Олардың күнделіктерінен үзінділер Лев Толстойдың әйелімен қатынасы өте қарама-қайшы, күрделі, ауыр болғандай әсер қалдыру үшін таңдалған, ал әйелі әр жолы құрбан болып шығады. Бүкіл әңгіме қорытынды аккордпен аяқталады: Протасов Толстойдың атынан Ясная Полянадан кеткені туралы айтады.
Мен прототиптік әдебиеттануды жақтаушы емеспін, бірақ Протасовтан Лев Николаевичтің сәтсіз ұлы Андрей Львовичтің қырларын көретін мамандар бар. Ол әйелімен ажырасты, өмірі қиыншылыққа толы болды, оның кесірінен грузин княжнасы өз-өзіне қол жұмсады. Бірақ «Тірі мәйіт» сюжетін Лев Толстойдың өзінің ыңғайлап құрастырылған өмірбаянына тартып кигізгенін алғаш рет көріп отырмын.
«Тірі мәйіт» пен Толстойдың күнделіктерінің арасында ешқандай байланыс жоқ, пьеса оқиғалары мен автор өмірбаянының деректері арасында да байланыс жоқ. Олай болса, күнделіктер бойынша қойылым жасар еді, мұндай алыпсатарлықтың не керегі бар?
