Багратион-Мухранскийлер әулеті, Романовтармен неке байланысы және Тбилисидегі сарай
Грузияда монархияны қалпына келтіру мәселесін референдумға шығару туралы әңгіме айтыла бастағандықтан, Багратион-Мухранскийлер әулеті жайлы әңгімені жалғастыруды жөн көрдім.
Багратион-Мухранскийлердің грузин ақсүйек әулеті Романовтар үйімен бірнеше әулеттік неке арқылы байланысты. Олардың ішіндегі ең маңыздысы, әрине, Леонида Багратион-Мухранскаяның Ұлы князь Владимир Кириллович Романовпен некесі. Осы некеден өзін Ресей императорлық үйінің басшысымын деп атайтын Мария Владимировна Романова дүниеге келді (бұл тарихты мен бұрын жазғанмын.
Багратион-Мухранскийлер Багратиондар әулетінің бір тармағы, олар ІІ Константин патшаның (1519-1539) кенже ұлы Баґраттан тарайды, оған Мухрань өңірі иелікке берілген. Бұл шағын жазық аймақ, бүгінге дейін негізінен жүзім өсіріледі. Шато-Мухрани деген шарап үйі де бар. XVII ғасырдың екінші жартысында Мухран князьдері Грузияда XVIII ғасырдың ортасына дейін билік құрды, бұл әулет бес грузин билеушісін берді. Мухран иелігі жойылғаннан кейін Мухранбатонилер князьдік үй ретінде өмір сүре берді. Әулеттің көптеген желісі үзіліп, бүгінге бір ғана тармақ сақталған.
1842 жылдан 1895 жылға дейін үйді Иван Константинович Багратион-Мухранский басқарды, оның есімі Тбилисидің көптеген ғимаратында сақталған. Ол қала орталығында отбасылық сарай салдырды, Багратион-Мухранскийлердің бұл үйі әлі күнге дейін бар. Ұлттық парламент кітапханасына бара жатқанда жиі қасынан өтетінмін, ғимараттың тағдыры жайлы көп ойлана бермейтінмін. Бүгін онда Гудиашвили галереясы орналасқан: ерекше ештеңе жоқ, ауыр темір есіктің артында мәрмәр кіреберіс және өте жағымды екі қабатты көрме кеңістігі. Суретшінің сызбалары, карикатуралары, фотосуреттері мен картиналары қойылған. Ал үйдің екінші жартысында жеке пәтерлер бар, олардың бірінде күні бүгінге дейін елдегі ең әсерлі өнер және көне бұйымдар коллекциясының біріне ие суретші Гудиашвилидің отбасы тұрады (жинақты көруге құрметті қонақтарды, мысалы Маргарет Тэтчерді, жиі әкелетін). Бірнеше отбасында қонақта болған бұл үй туралы бір кезде бөлек әңгімелеймін. Бір нәрсені қосайын: мұнда 1918-1957 жылдары грузин патша үйінің басшысы болған Георгий Александрович Багратион-Мухранскийдің екінші қызы Мария соңғы күніне дейін тұрды.
Бірден ескерте кетейін, генерал-лейтенант Иван К. Багратион-Мухранскийдің желісі оның жалғыз (және баласыз) ұлы Константиннің 1903 жылы қайтыс болуымен үзілді. Ал біз бүгін сөз етіп отырған Багратион-Мухранскийлер Иванның інісі, нақты статс кеңесшісі Ираклий Константинович Багратион-Мухранскийдің армян князьдік әулетінің өкілі Екатерина Аргутинская-Долгорукаямен некесінен тараған ұрпақтар. Осы некеден Георгийдің әкесі Александр Ираклиевич дүниеге келді. Георгий Александрович Багратион-Мухранскийдің үлкен әпкесі Нина Александровна болды. Александр Ираклиевичті большевиктер Кисловодскіде қатыгездікпен өлтірді, ал оның зайыбы Мария Дмитриевна мен қызы 1921 жылы Ниццаға қашып құтылды. Нина императрица Мария Федоровнаның фрейлинасы болған, Еуропада тұрмыс құрмай қалып, көп жыл қайырымдылық ұйымдарын басқарды.
Мария Дмитриевнаның, қыз кезіндегі тегі Головачева, анасының аты Леонида болатын. Сөйтіп, Георгий Александрович Багратион-Мухранский үлкен қызына өз шешесінің, ал кенжесіне шешесінің анасының есімін берген.
