Байденнің Рим папасы Францискпен жабық кездесуі және католиктік әлемдегі талқылау

Байденнің Ватиканға сапары, АҚШ тарихындағы екінші католик президентінің келуі және әсіресе Рим папасымен жабық есік ар жағындағы жеке кездесуі католиктік әлемде талқылау тудырды. АҚШ-тың консервативті епископы Стрикланд Францискті тіпті жылан деп атап жіберді, рас, қорлауын кейін өшіріп, кешірім сұрады, бірақ менде бәрі жазулы тұр.

Бұл кездесуде не дұрыс емес?

Ватикан жабық есік форматы папаның мемлекет басшыларымен қабылдауы үшін қалыпты жағдай екенін қасарыса айтады. Ал қоғамға болжам жасаудан басқа амал қалмады: ол жерде не болды? Негізгі нұсқалардың ішінде тікелей трансляцияның болмауы және тек шіркеулік БАҚ пулының жіберілуі Байденнің жағдайына байланысты деген де бар: ол сөзінде тұтығып, анық сөйлемеуі, сөздерді ұмытуы және т.б. мүмкін еді. Көпшілікке ұсынылған бейнематериал, әрине, киелі тақтың да, президент кеңсесінің де батасымен қиылған.

Екінші, одан да жанжалды нұсқа Байденнің Рим папасы Франциске мүмкін болған құштарлығы мен күнә мойындауына байланысты: папа мұндай адамды, оның үстіне осыншалық ықпалы бар, шіркеу доктринасын, атап айтқанда, аборттарды жақтап, жария түрде жоққа шығаратын адамды құштартпауға тиіс еді. Ватикандағы Сенім конгрегациясының префекті, кейін Рим папасы ХVІ Бенедикт болған кардинал Ратцингердің епископтарға үндеуін еске алуға болады: ауыр қоғамдық күнәдан бас тартпайтын адамдарға құштарлық беруден бас тарту туралы.

Алайда жоғары дәрежелі дін қызметкерлері тарапынан папаға жаудырылған қорлауларға қатысты 1373-канонды еске түсіруге болады: «Апостолдық Тақтың қарсысына жария түрде жек көрушілік немесе дұшпандық қоздыратын немесе оған бағынбауға арандататын адам интердиктімен немесе өзге жолмен жазалануға тиіс», шіркеуден аластатуға дейін. Тиісінше, Стрикландқа және оған жақтас Альтман мен Аллонаға Амазонияның терең джунглиімен танысу ықтималдығы немесе интернет жоқ Солтүстік полярлық шеңбер архиепископиясын құру жайлы меңзелді, ол да көп ұзамай, шын жүрекпен христиандық абыройдан төмен қылығы үшін кешірім сұрады.

Десе де бұл Франциск пен оның бес ізашарын тартып алушылар деп атайтындардың, папаны «Мәсіхтің жердегі орынбасары» атағынан бас тартуға шақыратындардың және Бергольоны немесе оның ІІ Ватикан соборындағы кез келген ізашарын «Мәсіхтің орынбасары» немесе «Рим папасы» деп атаудың өзі Апостолдық Тақтың қарсысына жек көрушілік немесе дұшпандық қоздырса ше деген сұрақ қоятындардың үнін өшіре алмады.

Өкінішке орай, бұл талқылаудың бәрі жаңа емес және АҚШ-та жиі тақырыпқа айналып отырған католик шіркеуінің бөлінуін бейнелі түрде айғақтайды. Рим папасы Франциск шақырған 2021-23 жылдардағы Синодқа 192 епархияның небәрі 62-сі белсенді қатысып отыруы кездейсоқ емес. Бұл, әлбетте, қынжылтпай және ойландырмай қоймайды: ақпараттың лезде таралуы және шектеусіз аудиторияға өз пікіріңді еркін айту мүмкіндігі жағдайында ХХІ ғасырда біртұтас католиктік және апостолдық шіркеу бола алады ма екен.

Біреулер папалық реформалардың жақтастарын арсыз фарисейлер деп атайды, басқалар Франциск Христос сенімін аяқпен таптап жатыр деп санайды, үшіншілер Джордано Бруно мен Галилейді айыптаушы Роберт БеллармиННің «Шіркеу папаға соншалықты байланған, ол қателессе, бүкіл шіркеу міндетті түрде қателеседі» деген сөздерін еске алады. Ал маған теология мен рухани тақырыптардағы өзекті пікірталастардың біздің заманда бар болуы әлі бәрі жоғалмағанын білдіретін сияқты.