Георгий Седовтың Фрам төбеті туралы аңыз және оның полярлық экспедициясындағы иттердің тағдыры

«Подкидыш» фильмінде бір бала болған ғой, ол ең болмағанда шекара иті болуды армандаған, есіңізде ме? Ол, сірә, аты аңызға айналған Фрам атты ит туралы әңгімені білмеген болар. Фрам 1914 жылы Солтүстік полюске аттанған сәтсіз экспедиция кезінде қаза тапқан Георгий Седовтікі еді. Қожайыны өлгеннен кейін төбет тамақ ішуден бас тартып, Седовтың қабірінде өліп кетіпті. Осы ерлікке толы ит туралы өлеңдер мен әңгімелер жазылды, оның суреті бар маркалар, балалар альбомдары шығарылды және тағы басқа да сол сияқты нәрселер жасалды. Адалдықтың тамаша әрі жүрекке жылы әсер ететін үлгісі. Алайда, өкінішке қарай, Фрамның даңқты қазасы, көбіне, «Жизнь замечательных людей» сериясындағы кітапта баяндалғанына қарамастан, жай ғана әдемі ертегі болуы мүмкін.

Седов экспедициясын мемлекет қаржыландырған жоқ, ол жеке адамдардың қайырымдылық қаражатына жүзеге асты, сондықтан, әрине, бәрінен үнемдеуге тура келді. Тобольскіден жеткен лайкалардың аз санына Архангельскіден алынған қарапайым дворняжкалар қосылды. Фрам, ең алдымен, лайка болған шығар, ал Седовтың сүйікті иті Варнак деген ауладағы төбет болды. Саяхат тығырыққа тірелген кезде, топ жетекшісі қайтыс болып, қалған команда кері бет алғанда, жүктің бір бөлігін жай ғана тастап кетті, арып-ашқан иттерді де қалдырды. Сол жерде Фрам болды ма (Фрам деген мүлде болды ма) белгісіз, бірақ бірнеше ай бойы шана сүйреген лайканың жолаушыға соншалықты үйір болып, оның қарлы қабірінің басында қайғырғаны екіталай.

Седовты жерлеудің бөлшектері де анық емес. Қазіргі зерттеушілер тіпті экспедиция бастығының денесін бөлшектеп, оны қаза тапқан жерінен кемеге дейін шана тартқан иттерге жем еткен деген нұсқаны да айтады. Қалай болғанда да, бұл жорыққа қатысқан иттердің бүкіл өмір азабын кемітпейді.

Бірақ жегілген ит болуды армандайтындар аз болар