Италия аспанындағы танылмаған ұшатын нысан

«Беневентодағы жаңғақ ағашы» — Джузеппе Пьетро Багеттидің 1826 жылғы картинасы. Ол Италиядағы мистикалық және ғажайып құбылыстарды бейнелейтін сериялар үшін жасалған, онда суретші нақты оқиғаларды емес, итальян мәдениетінде өмір сүрген халық аңыздарын, әпсаналарды және «ғажайыптарды» құжаттаған.

Сюжет Беневенто бақсылары туралы аңызбен байланысты. Фольклорға сәйкес, Оңтүстік Италиядағы Беневенто маңындағы ескі жаңғақ ағашының түбіне бақсылар шаббашқа жиналып, рәсімдер өткізіп, би билейді екен. Бұл ағаш итальян наным-сенімдеріндегі ең танымал «сиқырлы» нысандардың біріне айналды.

Багетти бұл ағашты ерекше табиғаттан тыс мәні бар орын ретінде бейнелейді, оны біртүрлі нұр мен жұмбақ жарық қоршап тұр, бұл мистикалық сәуледен гөрі иллюминация фестиваліне көбірек ұқсайды.

Аңыз бойынша, Сан-Джованни түнінде бақсылар мыңдап аспанмен ұшып, Беневентодағы жаңғақ ағашының түбінде өтетін үлкен шабашқа барады. VII ғасырда Беневентода тұрған лангобардтар дәл сол жаңғақ ағашының түбінде үрейлі пұтқа табынушылық рәсімдерін жасап тұрған. Бұл әдеттерді құптамаған епископ лангобардтарды Византия әскерінің жақындап келе жатқан басқыншылығынан қорғау сылтауын пайдаланып, жаңғақ ағашын түбірімен жұлуға бұйрық берді және халық пұтқа табынушылық рәсімдерінен бас тартса, басқыншылар кетеді деп уәде етті. Солай болды да: ағаш түбірімен жұлынды, Византия әскері қаладан шығып кетті.

Алайда ескі ағаш алынғаннан кейін, уақыт өте келе дәл сол жерде басқа жаңғақ ағашы өсіп шықты да, шайтандық жиындар қайта жанданды. Дәл сол кезде бүкіл әлемнің бақсылары Сан-Джованни түні сонда жиналады деген лақап тарады. Кейінірек, XII ғасырда, бұл ағаш та құрып кетті, бірақ Беневентодағы жаңғақ ағашының түбіндегі бақсылар жиыны туралы қауесеттер халық сеніміне берік орнықты.

Бақсылар өз шабаштары үшін жаңғақ ағашының түбіне жиналғанды жақсы көреді деген сенім бүкіл Италияға кең тарады: аңыз бойынша, Римдегі Санта-Мария-дель-Пополо шіркеуі түнде мыңдаған жындар билейтін жаңғақ ағашының орнына салынған. Тіпті Болоньяда мен Тоскана өлкесінде де бақсылар бұрын жаңғақ ағаштарының түбінде кездесетін немесе ұйықтайтын болған деген мәтелдер жүрген.

Беневентодағы жаңғақ ағашының ерекшелігі оның Сабато өзенінің жанында тұруы еді, бұл жаңғақ ағашының тозақ әлемімен байланысын күшейтіп, мазасыз символизм мен жамандыққа нану ұғымдарын туғызды. Кейбір ауылдық жерлерде жаңғақ ағашының көлеңкесінде ұйықтауға болмайды, әйтпесе өте қатты бас ауруымен немесе қызбамен оянуың мүмкін деп әлі күнге дейін айтады. Тағы бір халықтық нанымға сәйкес, жаңғақ ағашының тамыры қамбаға еніп кетсе, бүкіл мал басы ауырады.

Дегенмен жаңғақ тамырларының шынымен де ерекше қасиеттері бар: оларда басқа өсімдіктерге у болатын югландин заты бар, сондықтан табиғатта жаңғақ ағаштарының әлсін-әлсін жап-жалғыз өсіп тұрғанын көруге болады.

Бірақ жеке өзім бұл картина қиял емес, нақты пейзаж деп сенгім келеді.