Тұқым қуалаушылық пен мерез VIII Генрихтің психикалық бұзылыстарының ықтимал себептері ретінде
Сифилис Генрих VIII-нің жаман мінезінің себебі бола алар ма еді?
Елу жасқа қарай Генрих VIII дерлік қозғалуға шамасы келмейтін күйге жетті, ал оның бұрынғы жігері мен күшінің төңірегінде аңыз-әңгіме айтылатын. Бойының ұзындығы 186 сантиметр болған король өмірінің соңына қарай 180 келі тартып, тек арнайы құрылғылардың көмегімен ғана жүре алатын болды. Халық оны Семіз Гарри деп атады. Сарай дәрігерлері егжей-тегжейлі хаттаған көптеген дене дертінен басқа, билеушінің психикасында да кейбір бұзылыстар болғаны анық, олар айналасындағылардың, әсіресе әйелдері мен туыстарының өмірін қатты ауырлататын.
Тюдорлар әулетінен шыққан екінші корольдің ақыл-ой ауытқуларының табиғаты көптеген теория тудырды, олардың бір бөлігі нашар тұқым қуалаушылыққа байланысты: ол ессіз француз королі VI Карлдың шөбересінің баласы болатын.
Генрихтың француз арғы атасы жастайынан ең болмашы ашудан-ақ ұстайтын ашу-ызамен аты шыққан. Ауру үдей түсті, ал талма ұстаған патша жорықта сатқындық барын күдіктеніп, сарай адамдарына тап беріп, бірнеше адамды өлтіруі мүмкін еді, туған ағасына өлім сілтеп, қаһарға мініп, сатқындарды іздеп орман кезіп шапты. Карл корольдік абыройынан, билеушілік міндеттерінен және өз атынан бас тартуға бейім болды, айналасындағылардың аттарын ұмытып, ешкімді жанына жолатпады. Карл өмірінің соңына дейін өткізген есінен тану халық аузындағы әңгімеге айналып, көптеген замандасы оны әсерлі сипаттады.
VI Карлдың ессіздігіне келсек, мұнда да тұқым қуалаушылық тек бір ғана болжам, бірақ ең шындыққа жанасатыны. Оның ақыл-есі кем анасы Жанна де Бурбон да, оның V Карлмен жасаған қандас неке де еске түседі. Тәждi ессіздің ұрпақтары да психикалық тұрақсыздығымен ерекшеленді: немересі VI Генрих есінен танған күйінде Раушандар соғысын бастап жіберді.
Бірнеше ұрпақтағы мұндай көріністер тұқым қуалайтын шизофрения немесе маниакальды-депрессивті бұзылыс туралы сөздердің сенімділігін арттырады, дегенмен қазіргі бар сипаттамалар бойынша олар толық дәл анықталмайды.
Егер VIII Генрихтың психикалық күйін оның ата-бабаларындағы ұқсас күймен байланыстыратын болжамды жақтан тастасақ, оның сифилиспен байланысты болуы мүмкін деген теория көңіл аудартады.
Кең тараған аңыз бойынша, VIII Генрих кардинал Томас Уолсиді құлағына былапыт сөз сыбырлаған кезде өзіне сифилис жұқтырды деп айыптаған.
Бейбақ Уолси өмірінің жартысын қожайынының кір жуындысын қопарумен, ыңғайсыз істерді жүргізумен, Пападан ажырасу сұраумен өткізді, ақыры жағымсыз жала құрбаны болды. Бірақ бүгінде бірқатар ғалым VIII Генрихтың сифилитик болғанына күмән келтіреді, бұл ауру корольдің психикалық бұзылыстарының ықтимал себептерінің алғашқыларының бірі деп аталса да, турнирлердегі бас жарақаттары сияқты.
Сифилис гипотезасы оның балаларының көтерілуі мен денсаулығына байланысты елеулі проблемалардан растау табады. Алғашқы үш неке Генрихқа он бала әкелді, олардың тек үшеуі аман қалды: Мария, Елизавета және Эдуард. Соңғы үш корольдік некеден бала қалмады. Арагондық Екатерина жетi рет жүкті болған деген мәлімет бар, соның үшеуі мерзімінен бұрын аяқталды, үшеуі өмірге жарамсыз нәресте туды. Анна Болейн бір сәтті жүктіліктен кейін екі рет түсік тастады. Джейн Сеймур босанғаннан кейінгі безгектен қайтыс болды.
Алайда аяқтағы жараларынан басқа, VIII Генрихтың сифилисінің басқа белгілері белгісіз, ал дәрігерлер ол кезде қабылданған сынаппен емдеуді жазбаларында міндетті түрде атап өтер еді. Дегенмен қауесет патшаны жаман аурумен үнемі байланыстырып келеді.
