Қызыл қақпа: Ресейдегі тұңғыш салтанатты арка
Қызыл қақпа Ресейдегі тұңғыш салтанатты арка болды. Мясницкая көшесіндегі алғашқы, Петр заманындағы аркаңды 1709 жылдан кейін ағаштан тұрғызған, ал ол бірнеше рет өртеніп, қайта салынды. Екатерина билігі тұсында арканы бұзып, қайтадан тұрғызды. Алайда Анна Иоанновна билігі кезінде қақпа тағы өртеніп кетті де, Елизавета Петровнаның таққа отыру рәсіміне қарай қайта салынды, бірақ алты жылдан соң бұл қақпа да отқа оранды.
Ақыры 1757 жылы қақпаны тастан қайта тұрғызу туралы шешім қабылданды. Бұл жолы Петр заманындағыша салмады: жоба үшін І Екатерина нұсқасы таңдалып, оны ақ тастан қашалған барельефтермен, жалатумен, қоланы, құдайлар мен періштелердің мүсіндерімен, Ресей губерниялары елтаңбаларымен және суреттермен әшекейледі. Осындай сән-салтанатымен, енді тек жолы солар арқылы өтетін Красное селосына байланысты ғана емес, сыртқы әсемдігі мен сұлулығына орай да Қызыл атанған қақпа XIX ғасырға, тіпті XX ғасырға да жетті.
Рас, XIX ғасырда императорлар қақпаны өздеріне сәйкестендіріп, біраз өзгертті: қасбеттегі монограммаларды ауыстырып отырды, І Николай орталық мұнарашадағы медальонда тұрған ұлы әжесінің портретін империялық бүркітпен алмастыруды бұйырды, ал ІІІ Александр бүркітті алып тастап, Елизавета Петровнаның портретін қайтарды. Алайда XIX ғасырдың ортасына қарай қала билігі қақпаға зеріге бастады да, оны бұзуға әрекеттер жасады.
Ресми түрде қақпаны пайдасыз деп атады, қала басшылары ескерткіштің бірегейлігі туралы үнсіз қалып, тіпті оны сынып кетуге сатты. Арканы бұзуға бағытталған бірнеше сенімді әрекет қоғамдық пікірдің араласуымен сәтті тойтарылды. Осылайша алғашқы орыс салтанатты аркасы үздіксіз қорлықтан күйзеліп, қиналып XX ғасырға аяқ басты, ал әрі қарай не болатыны түсінікті еді: барлық патшалық рәміздерді жою, ғимаратқа лениндік-коммунистік эмблемаларды бекіту, тонау, әшекейлерді жойып жіберу. 1926 жылы Алексей Щусев қақпаны қалпына келтіруге едәуір қомақты қаражат қаратып алып, ескерткіштің бұрынғы сұлулығын қайтарды: қабырғаларды ақ түске боян, қола әшекейлерді қалпына келтірді. Бірақ бір жылдан кейін-ақ қақпаны бұзу туралы шешім қабылданды. Аннинско-елизаветалық барокконың осы ескерткішінің құндылығы мен бірегейлігі туралы барлық өтініштерге, оның күмәнсіз тарихи маңызы туралы мәлімдемелерге қарамастан, арка қорғалатын ескерткіш мәртебесіне ие болмады, сөйтіп 1927 жылдың жазында Бақша белдеуін кеңейту кезінде Қызыл қақпа біржолата жойылды
