Генерал Ермоловтың Петр Захаров салған портреті жады туралы арт-жоба залында
Жасырын залдағы генерал Ермоловтың портретіне назар аударғым келеді. Бұл жұмыстың қызықтылығы сонда: оның авторы Петр Захаров, ол соғыстан қираған ауылдан бала күйінде алып кетілген, шоқындырылған және генералдың нағашысы немесе әкесінің інісі Петр Ермолов асырап алған. Жалпы, Ермолов туралы көптен бері ештеңе естімегенмін, сондықтан оның портретін, оның үстіне ХІХ ғасырдағы империялық қарапайым адамға соншалықты гротескілі әрі түсінікті тарихымен көру маған ерекше көрінді, әсіресе қазіргі заманғы суретшілердің жарқын жұмыстарының арасында. Бірақ бұл залда есте сақтау туралы үлкен арт-жоба қойылған, сондықтан бүкіл әңгімедегі генералдың өзіндік орны да түсінікті болады. Асырап алынған соғыс баласына келсек, бұл жаулап алушы генералдарға тән сипат: олар бағындырылған елдерден олжамен қатар, өз ерлігі мен асылдығының тірі куәгерлерін де алып келетін, сөйтіп орыс патшасының да кеңпейілдігін, яғни бағындырылған халықтарға ағартушылық, береке мен қорғаныс сыйлайтынын көрсеткісі келгендей. Жалпы, бұл империя үшін әдеттегі айла. Скобелевтің де шайқас алаңынан құтқарылған қызы болған, тек оның ғана емес.
