Александр Македонский империясының картасындағы 1969 жылғы Капчагай су қоймасы

Ескендір Зұлқарнайын империясының картасы өзінің ең шығыс бөлігімен мені қызықтырды. Ескендірдің жаулап алуларының солтүстік-шығыс шекарасына, яғни олардың бағынбас массагеттер мен сақтармен тірелетін жеріне назар аударсақ, бір қызық нәрсені байқауға болады: Орталық Азияның Ыстықкөл мен Балқаш көлдері айқын көрінеді, ал олардың арасындағы Іле өзені бойында жатқан шағын ұзынша су айдыны Қапшағай су қоймасы, яғни 1969 жылы пайда болған қолдан жасалған көл. Бұл ерекше бір дерек деп айта алмаймын, бірақ адамның ландшафтарға әсері туралы да, тарихи карталарды сызу қағидаттары туралы да ойлануға мәжбүр етеді: олар қандай бедерді бейнелеуі тиіс, картада сипатталған оқиғалар заманына сай бедерді ме, әлде қазіргі көрермен үшін өзекті бедерді ме? Әйтсе де, аталмыш империяның едәуір ескілігін ескерсек, оның шекарасында ғарыштан да байқалатын кеңестік мұраның, яғни су қоймасының пайда болуы біршама екіұштылау. Ал Азияның су ресурстары жайында айтатын болсақ, Арал теңізі мұнда өзінің ең нашар жылдарында сызылмағаны анық