Ресей дворян қызы Сиам патшайымы қалай бола алды

«Мұз айдынында мен әпкем Галяның құрбысы Катюша Весницкаяны жиі көретінмін. Ол Фундуклеев қыздар гимназиясының жоғары сынып оқушысы еді. Үлкен ағам Боря Катюшаны аңсап жүрді. Ол онымен бірге коньки тебіп вальс билейтін.

Весницкаяның ұзын өрімдері вальстің ырғағымен желбіреп ұшатын. Олар оған кедергі келтіретін де, ол билеуін тоқтатпай, өрімдерін кеудесіне асыра тастайтын. Ол жартылай түсірілген кірпіктері астынан таңданған көрермендерге паңдана қарайтын.

Сонда, мұз айдынында тұрып, Весницкаяның тағдыры менің барлық қиялымнан әлдеқайда күтпеген болып шығады деп ойлай алар ма едім?

Петербургтегі Пажеский корпуста сиам королі Чакрабонның ұлдарының бірі тәрбиеленіп жатқан-ды. Елге қайтып келе жатқанда ханзада Киев маңында жолда өкпе қабынуына шалдықты. Сапар үзілді. Ханзаданы Киевке алып келіп, патша сарайына орналастырды да, киевтік дәрігерлер оны қамқорлыққа бөлеп алды.

Ханзада сауығып кетті. Бірақ Сиамға қарай жолын жалғастырар алдында оған демалып, күш жинау керек еді. Ханзада Киевте екі ай тұрды. Оған жалықты. Оны көңілдендіруге тырысты: Көпестер жиналысындағы балдарға, аллегри лотереяларына, цирк пен театрларға алып барды.

Бір балда сары жүзді ханзада Чакрабон Весницкаяны көрді. Ол өрімдерін кеудесіне асыра тастап, көк көздерімен жартылай түсірілген кірпіктері астынан паңдана қарап, мұз айдынындағыдай вальс билеп жүрді. Ханзада әсерленіп қалды. Кішкентай, қыр мұрын көзді, шашы вакса сияқты жылтыраған ол Катюшаға ғашық болды. Ол Сиамға кетті, бірақ көп ұзамай Киевке инкогнито қайтып оралып, Катюшаға әйелі болуды ұсынды. Ол келісті.

Катюша Сиамға аттанды. Сиам королі көп ұзамай әлдебір тропикалық науқастан қайтыс болды. Оның артынан дәл сондай науқастан бірінші мұрагер ханзада да өмірден өтті.

Катюшаның күйеуі королдің екінші ұлы еді. Оның Сиам тағына үміті өте аз болатын. Бірақ ағасы қайтыс болғаннан кейін ол жалғыз мұрагер болып қалып, күтпеген жерден король болды. Осылайша көңілді киевтік гимназист қыз Весницкая Сиам патшайымы атанды.

Сарай адамдары шетелдік патшайымды жек көрді. Оның болуы сиам сарайының дәстүрлерін бұзды.

Бангкокта Катюшаның талабымен электр жарығы тартылды. Бұл сарай адамдарының өшпенділік тостағанын толтырып жіберді. Олар халықтың ежелгі әдеттерін таптаған патшайымды у беріп өлтіруге шешім қабылдады. Патшайымның тамағына сынған электр шамдарының шынысын ұнтақтай үгітіп, біртіндеп себе бастады. Жарты жылдан кейін ол ішектен қан кетуден қайтыс болды.

Оның қабіріне король ескерткіш орнатты. Басына алтын тәж киген, қара мәрмәрдан жасалған биік піл өзінің тізесіне дейін жеткен қалың шөптің ішінде, хоботын мұңая салбыратып тұрды. Сол шөптің астында Катюша Весницкая, Сиамның жас патшайымы, жатты.

Содан бері мұз айдынына барған сайын мен Катюшаны және «Қайтпас жаз» вальсін ойнаған капельмейстерді еске аламын».

Константин Паустовский «Өмір туралы повестің» бірінші кітабында 1904 жылы шынымен болған ең жүрекжарды махаббат хикаяларының бірін дерлік дәл еске алады.

Қу сиам сарай адамдарына ренжіген барлық адамды қуантқым келеді: Катя Десницкаяны улаған жоқ, ол ұзақ өмір сүріп, 1960 жылы Парижде қайтыс болды. Бірақ патшайым да болған жоқ.

Олар ханзада Чакрабонмен 1919 жылы ажырасты. Чакрабон мұрагер ханзада еді, бірақ үлкен ағасы королден бұрын, 1920 жылы пневмониядан қайтыс болды. Екатерина Десницкая мен ханзада Чакрабонның Чула атты ұлы болды, ол ағылшын қызына үйленді, олардан Нариса атты қыз туды. Нарисаның ұлы Хьюго Таиландта танымал композитор атанды, тай актрисасына үйленген.