Он үш жасар Федор Решетников манифест салынған пакетті жоғалтқаны үшін сотқа тартылды

Пошта жөнелтімінің жоғалуы болашақ жазушыны сотқа қалай әкелді.

Жазушы Федор Михайлович Решетниковтің (1841-1871) өмірбаяны өте ерекше басталды. Ол әлі нағыз бала кезінде оған қатысты ұзақ әрі күрделі сот процесінен басталды. Решетников сотқа 13 жасында тартылды. Іс екі жылға жуық қаралып, айыптау үкімімен аяқталды.

Жас Федор Решетниковті нәрсеге айыптады? Негізінде, жасөспірімді І Николайдың қайтыс болғаны және ІІ Александрдың таққа отырғаны туралы манифесі бар қазыналық пакетті жоғалтты деп айыптады. Ресми түрде іс пошта кеңсесінен пакеттерді, газеттер мен журналдарды алып шыққаны үшін қозғалды.

Бәрі мынадай болды. Федор Михайлович әкесінің туған ағасы Василий Васильевичтің қолында тәрбиеленді, ол Пермь пошта кеңсесінің аға сұрыптаушысы еді. Ол заманда пошта қызметкерлерінің хат-хабардан қызықты газеттер мен суретті басылымдарды оқу үшін алуы, оларды достары мен таныстарына оқуға беруі және әрдайым қайтара бермеуі қалыпты жағдай саналатын, сонда жөнелтім жоғалды деп көрсетіліп жүрді. Әрине, тек баспасөз ғана емес, жеке хаттар да алынатын. Қызық қой! Поштада хаттардың оп-оңай ашылып, оқылып, кейін қайтадан жабыстырылып, адресаттарға жіберілетіні ешкімге жаңалық емес еді.

Кішкентай Федя да солай істеді. Өзі есіне алғандай, кейде бір конвертті оның пішіні немесе қолжазбасы ұнағандықтан алатын. Жазушының кейбір өмірбаяншылары әсіресе каллиграфияны атап көрсетеді: Решетников болашақ мамандығы үшін жақсы жазуды үйренгісі келіп, әсем қолжазба үлгілеріне қызығып, оларды көшіріп жазу үшін өзіне алған. Алайда жасөспірімде поштадан алғанын қайтару әдеті болмады, хат-хабар оған керек болмай қалғанда, оны жай ғана лақтырып тастайтын.

Егер Решетниковқа қозғалған іс тек хаттар мен газеттерге қатысты болса, почтмейстер оны өзі-ақ реттер еді. Жай ғана жолда жоғалды деп есептен шығарар еді. Бірақ бір күні Федор кеңседен жаңа императордың таққа отыруы туралы манифесі бар конвертті ұрлап әкетті. Оқып, әжетханаға лақтырып жіберді. Бұл конверт межелі жеріне, Дедюхин тұз кәсіпшіліктеріне, жетпеді, манифест онда жұрт алдында оқылмады, бұдан тау-кен зауыттарының бас бастығы жаңа билікті мойындамайды деген әсер қалыптасты, сол үшін ол қызметтен қуылды.

Іс қызу қарқынмен өрбіді. Пошта департаментінен ол уездік сотқа, сол жақтан губерниялық қылмыстық және азаматтық істер палатасына өтті. Бастапқыда қабылданған жұмсақ шешім, яғни «тәрбиешісінің тапсырмасымен үйде түзету жазасына тарту», қылмыстық жазықтыққа көшіріліп, қайта қаралды да, Решетниковты үш айға монастырьға қамау туралы үкім шықты. Жазаны өтегеннен кейін Федор бұрынғы өміріне қайтып оралды, бірақ енді басқа адам болған еді: ұзаққа созылған дау, жауап алулар мен тергеулер, монастырь қабырғаларындағы өмір, гимназиядан шығарылу бала мінезін күйретпей қоймады