1922 жылғы «Саломея» фильмінен кадрлар
1922 жылғы «Саломея» фильмінен кадрлар. Оскар Уайльдтың пьесасы бойынша түсірілген бұл фильмді Чарльз Брайант жасады, бүгінде бұл картина ерте кино дәуірінің ең батыл әрі радикалды туындыларының бірі саналады.
Басты рөлді Алла Назимова, 1910–1920 жылдардағы Голливудтың ең жарқын әрі қайшылықты тұлғаларының бірі орындады.
Назимова 1879 жылы Ялтада еврей отбасында, Мариам Левентон есімімен дүниеге келген. Актерлік білімді Мәскеуде алып, Константин Станиславскийден дәріс алды және театрда ерте мансап жасады.
ХХ ғасырдың басында Назимова АҚШ-қа эмиграцияға кетті, онда тез арада Бродвейдің жұлдызына, кейін үнсіз киноның жұлдызына айналды. 1910 жылдардың соңына қарай ол Голливудтағы ең жоғары ақы алатын актрисалардың бірі болды және сол заман үшін сирек кездесетін шығармашылық еркіндікке ие еді.
Алайда жас әрі өршіл актрисаға бұл аздық етті, сондықтан ол студиялық жүйенің коммерциялық стандарттарына сыймайтын фильмдер түсіру үшін өзінің продюсерлік компаниясын құрды. «Саломея» оның ең жеке әрі ең қауіпті жобасына айналды.
Фильм саналы көркемдік эксперимент ретінде және Уайльд пьесасының бұқара көрерменге бейімделмеген, барынша таза түрдегі экранизациясы ретінде ойластырылды. Назимова Саломеяны ойнап қана қоймай, кастингтен бастап визуалды шешімге дейінгі бүкіл процесті іс жүзінде өзі продюсерледі. Көптеген рөлдерді ол өз ортасындағы актерларға берді, соның ішінде көпжылдық серіктесі әрі ресми күйеуі Чарльз Брайантқа да, олармен оны романтикалық қатынастан гөрі кәсіби және әлеуметтік келісімдер байланыстыратын.
«Саломеяның» визуалды стилі Уайльд пьесасының түпнұсқа басылымын безендірген иллюстратор Обри Бердслидің графикасынан шабыт алған. Декорациялар шартты көрінеді, костюмдер көзге ұрып тұрған театрлық, мизансценалар жанданған суреттерді еске түсіреді. Фильм реализмнен бас тартып, символға, ымға және ырғаққа құрылған, бұл оны 1920 жылдардың басындағы көрермендерге дерлік жат етті.
Сюжет Саломея туралы, оның Шомылдыру Жақияға құмарлығы және қайғылы тарқатуға апаратын жеті пердеден билеген биі туралы Інжіл әңгімесіне сүйенеді. Назимова түсіндірмесінде бұл діни драма емес, қалау, билік және құмарлықтың бұзушы табиғаты туралы декадентті астарлы әңгіме.
Зерттеушілер фильмнің андрогиндік эстетикасына және кастингке ерекше назар аударады, өйткені ерлер рөлдерінің көбін ерекше гротескілі пластикасы бар актерлар орындаған.
Шыққаннан кейін фильм коммерциялық сәтсіздікке ұшырап, Назимованың продюсерлік амбицияларына іс жүзінде нүкте қойды. Студиялар оған ірі жобаларды сенімсіз қалдырды, оның мансабы құлдырай бастады. Алайда уақыт өте келе «Саломея» қайта пайымдалып, кино тарихында радикалды авангардтық қимыл ретінде маңызды орын алды.
Бүгінде фильм бірегей визуалды эксперимент ретінде ғана емес, Алла Назимованың, яғни суретшінің, эмигранттың және Голливудтың аутсайдерінің, киноны бұл қалыпты жағдайға айналмай тұрып-ақ таза өнерге айналдыруға тырысқан басты сөзі ретінде де еске алынады
