Гэндальф бейнесіндегі Гермес-Меркурий, Один және күн құдайының белгілері

Жас Толкин Гермес костюмінде.

Ал қасында қарапайым ақ тогадағы төрт хоббит.

Гэндальфқа ежелгі пантеон призмасы арқылы қарау қызық. Ішінара ол Гермес-Меркурийдің бейнеленуі болуы мүмкін. Біріншіден, құдайлардың елшісі ретінде, екіншіден, күміс Тенегривте шапқан жүйрік хабаршы ретінде. Меркурийдің Улиссті кездестіргендегідей, ол да хоббиттерге о дүниелік әсерлерге қарсы у қайтарар дәрі береді.

Толкиннің өзі Гэндальфты «одиндік жолаушы» деп атаған, әрине, Тацит айтқан Водан мен Меркурий арасындағы байланысқа сілтеме жасай отырып. Оның үстіне, Гэндальф прозалық Эддадағы Одиннің балама есімдерінің бірі.

Екінші жағынан, Серый айлақтардың иесі, кеме жасаушы Кирдан оған өзінің сақинасын, яғни Нарьяны, яқұт қадалған От сақинасын, береді де: «Мына От сақинасын ал, оның көмегімен, мүмкін, салқындап бара жатқан дүниеде бұрынғы заманның ерлігін жүректерде қайта тұтатарсың», дейді.

Иә, Гэндальф жоғарғы еркіндің хабаршысы ғана емес, ол күнге табынатын құдайдың қызметтерін де өзіне алып, нұр иесі болып көрінеді. Алғашқы көріністерінің бірінде Митрандир отшашуларды, түтінді шебер меңгереді. Оның жанында жарқылдар жүреді, ол Карадрасқа от шақырады, Морияның қараңғылығында жарық жағады. Сөйтіп тау тұманында ғайып болады да, күн шыға қайта пайда болып, Бильбо мен гномдарды құтқарады, ал келесі жолы Хельм шатқалында Рохан елін құтқарады.

Бірақ мұның бәрі түптің түбінде Толкиннің өзі Гэндальф екеніне келу үшін айтылып отыр.