Анатолиядағы Гёбекли-Тепе мегалиттік кешені, жасы 9 мыңнан 12 мың жылға дейін
Оңтүстік-Шығыс Анадолыдағы Гёбекли-Тепе әлемдегі ірі мегалиттік құрылыстардың ішіндегі ең көнесі болып саналады, оның жасы 12-9 мың жыл деп бағаланады. Бұл жерде ғибадатханалар салу мезолит дәуірінде-ақ басталған. Бұл тас және сүйек құралдарымен қаруланған аңшылар мен терімшілердің үстемдік құрған заманы деп сипаттау қалыптасқан кезеңде жоғары ұйымдасқан қоғамның болғанын дәлелдейді.
Ғибадатхана кешені әсерлі көрінеді: алып мегалиттік қабырғалар, бағаналар мен стелалар, күйдірілген әктастан төселген едендер, жануарлардың көптеген тас мүсіндері, мұның бәрі астрономиялық сілтемелері сөзсіз болып келетін алып концентрлік шеңберлер түрінде орналасқан.
Гёбекли-Тепе кешені XX ғасырдың ортасында ашылған, бірақ қазіргі уақытқа дейін ескерткіштің жалпы алаңының небәрі бірнеше пайызы ғана зерттелген. Ғалымдарға әрі қарайғы қазба жұмыстары үшін кемінде 50 жыл қажет болады деп жоспарланып отыр.
