Тарихтағы даулы тақтан бас тартулар туралы айтсақ, ең атақтыларының бірі, бәлкім, жай қарындашпен қол қойылған ІІ Николайдың тақтан бас тартуы шығар

Көріп отырғаныңыздай, құжаттың оң жақ төменгі бұрышында император ІІ Николайдың жай қарындашпен жазылған қолтаңба-автографы тұр: «Николай»; сол жақ төменгі бұрышта қара сиямен Фредерикстің қолымен куәландыру жазуы қосылған: «Императорлық сарай министрі генерал-адъютант граф Фредерикс». Тақтан бас тарту күні мен уақытындағы сандарды ІІ Николайдың өзі қарындашпен жазған.

ІІ Николай інісі, ұлы князь Михаил Александровичтің пайдасына тақтан бас тартатынын Мемлекеттік Думаның мүшелері Гучков пен Шульгинге 27 ақпанда, олар Псковқа өзіне келгенде айтты. Тақтан бас тарту мәтіні императордың бастапқы тілегіне қарамастан мұрагер, царевич Алексейдің пайдасына, ұлы князь Михаилдің регенттігі шартымен емес, бірден Михаилдің пайдасына жасалды, өйткені император ұлын енді тым науқас деп санады. Бұл құжатқа 2-ден 3 наурызға қараған түнгі он екіге санаулы минут қалғанда қол қойылды. Алайда құжатта тақтан бас тартудың басқа уақыты, сағат 15.00 көрсетілген, яғни ол кері күнмен белгіленген.

Мәтіні мынадай:

Біздің Отанымызды үш жылға жуық бодандыққа салуға ұмтылған сыртқы жауға қарсы ұлы күрес күндерінде Құдай Тәңірге Ресейге жаңа ауыр сынақ жіберу ұнады. Басталған ішкі халық толқулары соғысты қайсарлықпен әрі қарай жүргізуге қауіпті әсер етуі мүмкін. ... Ресей өмірінің осы шешуші күндерінде Біз халқымызға барлық халықтық күштің тығыз бірлігі мен топтасуын, жеңіске тезірек жетуді жеңілдетуді ар-ұждан парызы санадық және Мемлекеттік Думамен келісе отырып, Ресей мемлекетінің тағынан бас тартып, Жоғарғы билікті өзімізден сала салуды жөн көрдік. Сүйікті Ұлымызбен қоштасқымыз келмегендіктен, Біз өз мұрамызды Інімізге, Ұлы Князь Михаил Александровичке табыстаймыз және Оған Ресей мемлекетінің тағына отыруына батамызды беріп отырмыз. ...