Ортағасырлық фермерлер мен вандалдар Стоунхенджді бүлдірді, 1977 жылдан кіруге тыйым салынды
1977 жылға дейін Стоунхенджтің ішіне кіруге тыйым салынбаған, бірақ мыңдаған адамның мегалиттерді қолымен ұстауы айтарлықтай эрозияға әкелді. Қазіргі кезде қарапайым күндері мегалиттік кешеннің ішіне кіруге болмайды, ал жазғы күн тоқырау күні мұнда мыңдаған адам жиналады: друидтер, сиқыршылар, хиппилер, тарих пен астрономияны сүйетіндер, жай ғана білгіштер мен қисық мінезділер. Ескерткішке келушілер тарихқа дейінгі ғимаратты қорғау мен қауіпсіздіктің кейбір ережелерін сақтауға міндетті, алайда олар ақыл мен құқықтық тәртіптің талаптарымен шектеледі: колонкалар мен сабвуферлерге, тастардың үстімен секіруге, маскүнем буч-дау мен оргияларға жол жоқ.
Кешен мыңжылдықтар бойы қандай қираулар көргенін бағалау үшін оның қандай алып құрылыс болғанын көз алдыңа келтірудің өзі жеткілікті: энеолит кезеңінде салынған бірінші Стоунхендж диаметрі 105 м ор ғана болған, екінші Стоунхендж бар құрылымдарға кемінде 82 үлкен тас қосқан, үшінші Стоунхендж б.з.д. 1400 жылға таман аяқталған.
Содан бері ескерткішті табиғаттан гөрі адам аяусыз қиратты. Көне дүниенің басқа мегалиттік құрылыстарының да тағдыры осыған ұқсас болды: Эйвбериdегі сақиналардан тұратын мегалиттер зұлым күштердің мекені саналды, сондықтан оларды құлатып, айналасында от жағып, тастар қызған кезде суық сумен шайып, жарылғаннан кейін ұсақ бөліктерге бөліп сындырды. Орта ғасырлық фермерлер Стоунхенджті құрылыс материалына жөнелтіп, тасып әкете берді, ал XIX ғасырда ескерткіш вандалдардың зияратына айналды: маңайдағы ауылдарда Стоунхенджтің кішкене бөлігін қағып алып, үйге әкету үшін балғаларды жалға да беретін болған.
Ескерткішті зерттеу мен сақтау тарихы туралы толығырақ: http://vorchun.media/istoriya-voprosa/samyj-dlinnyj-den-zahodil-vchera-letnee-solntsestoyanie-21-iyunya/
