Шіркеу кестесіндегі крестегі қозы және жеті мөрлі кітап
Батыс шіркеулерінде айналасын алтын сәулелер қоршаған, айқыштың үстінде жатқан тоқтының бейнесін жиі кездестіруге болады: ол Иса Мәсіхтің құрбандығы мен өлімін бейнелейді.
Жалпы V ғасырға дейін айқышқа керілген кескінде Исаның өзі бейнеленбеген, оның бар екені сирек жағдайда айқыштың жанындағы қозымен немесе үстінде айқышы бар тоқтымен ғана меңзелген. Мысалы, осындай тоқты Клюни аббаттығының мөрінде бейнеленген. Сәл кейінірек айқышы бар немесе айқыштың үстіндегі тоқты кескіндей бастады, ал уақыт өте келе оны айқышқа керілген күйінде бейнелеу дәстүрі пайда болды.
Шіркеу кестесінің осы үзіндісінде алтын беттің үстіндегі айқышта жатқан тоқтыны көреміз. Бұл табақ немесе шіркеудің басты қасиетті рәсімдерінің бірі, яғни евхаристиямен байланысты қасиетті литургиялық ыдыс дискос деп ойлауға болады. Дискосқа негізгі просфора бата алады, оны кейде тоқты деп те атайды. Сонымен бірге дискостың астындағы жеті тамшы апокалипсис көріністеріндегі тоқтының жеті мүйізі немесе жеті көзі білдіретінді, яғни Құдайдың жеті рухын немесе Құдайдың жеті нұрлы сыйын білдіруі мүмкін. Әсіресе сойылған тоқты дискостың өзінде де, басқа шіркеу ыдыстарында да жиі бейнеленетіні ескерілсе.
Бірақ мұқият үңіліп қарасақ, біздің алдымызда ыдыс емес, кітап тұр. Бұл жеті мөрмен бекітілген, дүниенің бүкіл тарихын, болғанның, бар нәрсенің және алдын ала белгіленгеннің бәрін, бәрі туралы жадты және әркімнің тағдырын қамтитін сол апокалипсистік кітап. Бұл кітапты жер бетінде тірі жүрген ешкім аша алмады, тіпті оған көз салуға да шамасы келмеді. Оны 24 ақсақал не данышпан да аша алмады, олардың символы болып айқыштың айналасындағы 24 алтын сәуле тұр.
