«Бірінші дәрежелі болмаса да, саяси тұрғыдан өте зиянды түрік бекінісі Анапа Ресей мемлекетінен әскердің де, флоттың да сондай көп жорықтарын талап етті, оған басқа ешбір жаудың, тіпті неғұрлым мықты бекіністің өзі де мұншалықты жорық талап еткен емес…
«Бірінші дәрежелі болмаса да, саяси тұрғыдан өте зиянды түрік бекінісі Анапа Ресей мемлекетінен әскердің де, флоттың да сондай көп жорықтарын талап етті, оған басқа ешбір жау бекінісі, тіпті неғұрлым мықты құрылыстың өзі де мұншалықты жорық талап еткен емес. Оны төрт рет дерлік түп-түгел қирағанша жарып жіберді. Анапа Ресейдің Түркиямен ұзаққа созылған күресінде де, Солтүстік Кавказдағы таулықтарды бағындыру ісінде де көрнекті тарихи рөл атқарды, сондықтан оның әскери өткені толық назар аударуға лайық», - деп жазды археолог әрі шығыстанушы Николай Веселовский. Ал маған Анапада алғашқы тарихи ескерткішті, яғни 1783 жылғы түрік бекінісінің әсерлі бөлігі болып табылатын орыс қақпасын кездестіру үшін бір сағатқа да жетпейтін уақыт керек болды




