«Өлместер барагында» жазушы Юрий Домбровскийдің тарихы, ол қайтыс болғанына 40 жыл толды:
ГУЛАГ-тан кейін ол «Маймыл өз бас сүйегінің соңынан келеді» (1959) романын, «Қара торы ханым. Шекспир туралы үш новелла» (1969) новеллалар жинағын, өзінің ең жақсы өлеңдерін және, ақырында, көбіне өмірбаяндық «Көне заттардың сақтаушысы» (1964) романын әрі оның жалғасы «Қажетсіз заттар факультетін» жазды, соңғысы алғаш рет 1978 жылы Францияда жарияланды. Ақталған Домбровскийге КГБ дәл осы романды, әсіресе осы романды кешіре алмады. Жазушыны аңдыды, телефон арқылы қорқытты, сабады. Шын мәнінде, оны осы роман шыққаннан кейін, 1978 жылдың мамырында, қырық жыл бұрын, қатыгездікпен сабап өлтірді.
Бұл туралы жазушының жесірі Клара Турумова-Домбровская баяндайды:
«1978 жылдың көктемінде, «Факультет...» Парижде орысша шыққаннан кейін, Юрий Осипович Отаннан өзі үшін жақсылық күтпеді. Бұған дейін қолжазбаны Батыста жариялағаны үшін біршама қатаң жазалайтын: Жазушылар одағынан қуатын, жер аударатын.
Ленинградтағы досыммен қызу таласқаным есімде: «Мен ол жақта кімге керекпін?! Мен тек осында жұмыс істей аламын! Тіпті Колымада болса да!».
Қорқытулар мен түнгі қоңыраулар роман астына 1975 жылғы 5 наурыз деген күн қойылған кезден басталды. Юрий Домбровскийдің соңғы әңгімесі «Қолшасы, аяқшасы, қиярша» ол кездегі шиеленіскен жағдайдың толық бейнесін береді. Әңгіме көріпкелдік болып шықты.
Оның негізінде Ольга Васильевна Кознова түсірген фильмнің соңында оқ атылады. Жазушыны өлтірді.
Юрий Осиповичке екі жылға жуық уақыт ішінде мынадай жағдайлар болды:
— автобуста ұрды, қолын темір таяқпен сындырды;
— автобустан лақтырып тастады;
— Әдебиетшілер үйінде сабады.
Юрий Осипович ол жаққа баратын әдетін тастағанына көп болған, бірақ бұл жолы шыққан «Факультеттің...» даналарын көрсетіп, қуанышымен бөлісу үшін барды.
Мен Алматыда анамның қасында едім, романның шыққанын әлі білмедім. Екі аптадан кейін оралдым, ал ол сүйікті адамым ауыстырып қойғандай болып кеткен. Өмірлік күш-қуатының қоры таусылыпты. Мен танитын 18 жыл бойы ол іс жүзінде өзгерген жоқ, ол мынау «лагерьлік тұқым» ғой деп әзілдейтінбіз.
ЦДЛ-дағы оқиға туралы маған ештеңе айтқан жоқ. Бір жылдан кейін ғана Лев Славиннің әйелі Софья Наумовна осы соңғы соққы туралы айтып берді.
Ол мейрамхана фойесінде қандай да бір қарақшылардың шалқасынан құлаған адамды ішінен ұрып жатқанын көрді. Жүгіріп барды да, кенет таныды: «Бұл ғой Юра! Юрочка Домбровский!». Адам емес қарақшылар, «олар өте көп еді!», тарап кетті.
Ол содан кейін бір жарым айдан соң қайтыс болды.
Өлім туралы куәліктен:
Күні: 1978 жылғы 29 мамыр.
Себебі: қанның көп кетуі.
Өңеш пен асқазан веналарының варикозды кеңеюі...»
