Марина Цветаеваның 1919 жылғы өлеңіндегі қызғылт көйлек және сүйілуге деген ұмтылыс

1919 жылы Марина Цветаева «Саған, жүз жылдан кейін» деген өлеңін жазды, оны алыс болашақтағы өзінің тұғыр тұтушысына арнады. Өткір әрі сонымен бірге лирикалы, мұңды, бірақ сергек. «Дос! мені іздеме! Сән басқа! Мені тіпті қарттар да есіне алмайды». Осы ерекше өлең-үндеуде Цветаева өзінен кейін көп жыл өткенде дүниеге келуге тиіс адамның аузына, өзінен басқа барлық әйелдерге деген өкпе мен менсінбеушілікті салғандай болады. Соңында мынадай сөздер бар: «Бәрі мақтады! Қызғылт көйлекті Ешкім сыйламады!»

Ал Цветаеваға қызғылт көйлекті кім сыйлауға тиіс еді? Ол XIX ғасырдың соңындағы адам, ол кезде әлі қандай да бір ережелер бар болатын. Мақтағандар кім, нақты қандай достар екені де қызық. Оның өлеңдеріне сүйсінген әйелдер туралы сөз болуы екіталай. Әрі «достар» дегені ер адамдарды меңзейтін сияқты.

Басқа бір өлеңінде оның «раушанға толы алжапқышы» бар. Раушанның символикасы өте қарапайым, оны айту тіпті жалықтырады. Сонда оның өлеңдеріне сүйсінген ер адамдар оған «қызғылт көйлекті» сыйлауы керек болып шығады. Ал раушан ешқандай да неке белгісі емес еді. Тігіншілік өнерінің шедеврін сыйға алуды ол қаламайтыны да анық.

Бәрі мақтады, нені мақтады? Өлеңдерін, талантын. Бірақ ешкім не ұсынбады? Айталық, махаббатты. Бәрі тамсанады, ал өз махаббатын раушан түріндегі ишарамен жүзеге асыруды ешкім қаламайды.

Ол біреудің өзіне қызғылт көйлек сыйлағанын күтпейді, ол басқаны күтеді. Мәні жағынан мұнда талант пен ақыл-ойдың және ер адамдармен, айталық, ескіше қарым-қатынас жасау тілегінің арақатынасы туралы мәселе көтеріліп тұр. Ал Цветаева, бәрібір аздап финдесьекль, өзін сүйгенін қалайды. Бұл «көйлектің» енді басқа ештеңемен байланысы жоқ: не гардеробты толықтырумен, не құрметпен берілген қандай да бір сыйлықтармен емес, тек сүйілуге деген тілекпен ғана, тіпті қайтыс болғанына жүз жыл өткен соң да.