1816 жылғы жазсыз жыл, Тамбора жанартауының атқылауы және велосипед туралы болжам

Мың сегіз жүз қатып өлген жыл немесе жазсыз жыл: тарихқа осындай атпен енген 1816 жылы Батыс Еуропада және АҚШ-тың бір бөлігінде әр айда қар жауды, температура қыстың деңгейінде тұрды, үздіксіз нөсер мен бұршақ жауды. Бір ғасырдан соң климатологтар бұл құбылысты бақылау тарихындағы ең ірі оқиғамен, Индонезиядағы Тамбора жанартауының атқылауымен түсіндірді. Кейбіреулер 500 жылдағы ең суық онжылдық 1810-1819 жылдардағы ауа райы велосипедтің ойлап табылуына себеп болған болуы мүмкін деп есептейді: жылқылардың рационының негізін құрайтын сұлы өндірісі қысқарған еді.