Галеев-Галереяда соңғы аптадан бері тамаша «Вера в Ермолаеву» көрмесі өтіп жатыр

Галеев-Галереяда соңғы аптадан бері тамаша «Вера в Ермолаеву» көрмесі өтіп жатыр. Бұл кураторлық тұрғыдан салмақты оқиға ғана емес, сонымен қатар Вера Ермолаева (1893-1937) туралы маңызды әңгіме: оның есімі аз белгілі болғанымен, XX ғасырдағы орыс өнері үшін негізгі есімдердің біріне айналды.

Вера Ермолаеваның қиын тағдырына небәрі 20 жылдық шығармашылық өмір бұйырды, соған қарамастан ол ғасыр басындағы аса маңызды көркем оқиғалардың қатысушысы болды. Шагалмен бірге Витебскідегі Халықтық көркемсурет училищесінде еңбек етті, Казимир Малевичтің «Жаңа өнерді бекітушілер» мектебін ұйымдастырушылардың бірі болды, суретшінің кітабын басып шығарған «Сегодня» артелінің мүшесі болды, Мемлекеттік көркем мәдениет институтында зертхананы басқарды, жемісті суретші болды, кітаптарға, балалар әдебиетінен бастап Хармс пен Заболоцкийге дейін, иллюстрациялар жасады, өте көп сабақ берді, ең жаңа бағыттар туралы ашық дәрістер оқыды.

Тегі бойынша дворян қызы. Әкесі уездік басқарманың төрағасы, ағасы меньшевик-революционер. Кішкентай кезінде Вера атқа мініп жүріп құлап, осы қайғылы оқиғадан кейін өмір бойы балдақпен жүрді.

1934 жылы Ермолаева үйдегі көрмелері мен кеңеске қарсы әрекеті үшін 3 жылға лагерьге сотталды. Бұл әрекет Гетеге жасалған иллюстрацияларынан көрінді деп табылды, билік басындағылар оларды сатиралық мазақ әрі қауіп деп қабылдады. Жаза ерекше қатал болды. Суретші ГУЛАГ-тан оралмады, кейін оған тағы бір мерзім тағайындалып, 1937 жылы Карлагта атылды. 1980-жылдары Шагал «Витебск Джокондасы» деп атаған Ермолаева ақталды, ол ешқандай қылмыс жасамағаны, әйтсе де бәріне түсінікті еді, ресми түрде танылды.

Сөзсіз авангардист, шығармашылық жолының басында ол дадаға дейінгі қозғалыстың бір бөлігі болды, 1910-жылдары «Қансыз кісі өлтіру» тобының мүшесі болды, кейін модернистік тәжірибелерде қалыптасу жолынан өтіп, өз стилін Вера Михайловна живописно-пластикалық реализм деп атай бастады. Вера Ермолаеваның шығармашылық өмірінің жеке бір беті: кураторлық тәжірибелер, оның бірнеше мансапқа бастама берген ең жарқын жас суретшілердің пәтерлік көрмелері әрдайым үлкен оқиға болды. Ермолаеваның графикалық мұрасы орыс кітап графикасының алтын қорына кіреді, оның иллюстрациялары қайталанбас стильде орындалған, ал живописьтік мұрасы әлдеқайда нашар сақталған, оның көрнекті көрмелері болмады, ал есімін тарих беттерінен қалай болса да өшіруге тырысты. Бақытымызға орай, мұндай талантты жадтан өшіре алмайсың. Оның бірегей шығармашылық жолы мен өзіндік шығармашылық мәнері қайтадан зор қызығушылық тудыруда.

Ильдар Галеевке Вера Ермолаеваның 1920-30-жылдардағы ондаған көрнекті, бұрын ешқашан көрсетілмеген жұмыстарын жинап, көрмені осындай қызығушылықпен және зейінмен ұйымдастырғаны үшін істеген орасан зор еңбегіне алғыс айтамын. Ашылуға петербургтік өнертанушы Антонина Заинчковскаяның «Вера Ермолаева. Өмірбаяны. Құжаттар. Кітап графикасы» кітабының шығуы уақыттас келді.

Көрмеге 13 қарашаға дейін үлгеріп баруды ұсынамын