Париж коммунасының өліктері Кеңестердің қызыл туы астында қайта тірілді!

Бұл большевиктердің өткен шақтан кейін, айталық, әсемдік үшін құрастырған идеологиялық конструкциясы екенін, өздерінің диктатура моделін ақтау және Коммуна ешқашан жетпеген идеологиялық тұжырымдарды оған таңу арқылы өз режимін заңдастыру әрекеті екенін, әрине, түсінеміз.

Дегенмен Коммунада жергілікті өзін-өзі басқарудың, сайлаудың және ауысып отырудың жоғары деңгейі сақталғанын, онда он фракция бар, көзқарастар әртүрлі болғанын, монополист партия мен саяси бюро болмағанын, азамат соғысы жағдайындағы қатаңдықтың бәріне қарамастан, қоғам мен экономикаға тотальді бақылау орнататын мұндай орталықтандырылған репрессиялық аппарат құрылмағанын есте ұстау керек. Коммуна өнеркәсіпті мемлекет меншігіне алған жоқ, ал оның көшбасшылары марксшіл емес, патриот болды.

Плехановтың айтуынша, Ленин патриоттар мен ұсақ буржуалардың муниципалдық көтерілісін таптық пролетарлық мемлекет ретінде көрсеткен. Бірақ ең бастысы, Кропоткин жазғандай, Коммуна мемлекетті талқандауға емес, оны құруға тырысты.

Бірақ 1921 жылғы бұл плакат әдемі, сәнді оқылады. Қалай десек те, шетелдік, әсіресе французша сапаға сілтемелер бәріне ұнайды