Кристина Пизанская 1405 жылы «Әйелдер қаласы туралы» кітабын әйелдер қаласы аллегориясы ретінде жазды

Кристина Пизанскаяның (1364-1430) «Әйелдер қаласы туралы» (1405) кітабы жазушының әйел болғанына ұялғанынан басталады, өйткені әйелдер ер адамдардың өмірін көтерілмес ауыртпалыққа айналдырады екен. Кристина өзінің үмітсіздікке түскенін, өз әйелдік тәжірибесі мен өзі беделді санаған ер авторлардың менсінбейтін мәтіндерінің арасындағы тұңғиықтың жиегінде тұрғандай сезінгенін мойындайды, тіпті көптеген адамдар айтатын сол сұмдықтардың бәріне әйелдер кінәлі деп өзі де сене бастайды.

Бірақ дәл осы сәтте оның алдына үш аллегориялық бейне шығады: Ақыл-ой құдайы, Әділдік құдайы және Төрелік құдайы, үшеуі де тәж киген, мәртебелі тұлғалы. Олар оған шындықты айтады, әйелдік болмысын да, тарихты да қабылдауға үйретеді, ал ол кішіпейілдік пен момындықтың өзіндей болып, олардың алдына etпетінен жығылып, олар тұрған жерді сүйеді. Үш ханымның әрқайсысы Әйелдер қаласын салуға көмектесуді ұсынады.

Ақыл-ой қолына білім айнасын ұстап, еркектердің әйелдерге неге жала жабатынын айтады және оған түсінік күрегімен үлкен шұңқыр қазуға көмектеседі: әйелдер басқа авторлар жазғандай шынымен сондай жаман деген жаңсақ пікірлердің топырағы мен қара қисық тастарын себетпен тасып шығарады. Қала терең іргетастан және Ақыл-ойдың берік цементінен басталады, әдемі тегіс тас кесектер Семирамида мен Томирис бастап Фредегонда, Береника және Зенобияға дейінгі өткеннің даңқты әйелдерін бейнелейді, ал ізетті әйелдермен, қыздармен және әулиелермен қатар тізімге әйел билеушілер, суретшілер, ғалымдар, жауынгерлер, өнертапқыштар мен көріпкелдер де енеді.

Әділдік қолына сызғыш алып, берік әрі биік қабырғалардың ішіне ізгіліктерді бейнелейтін ғимараттар тұрғызуға көмектеседі, сызғышпен ол әділдік пен әділетсіздікті, жақсылық пен жамандықты өлшейді, жауыздықты жазалайды, ал жақсылыққа дұрыс жолды нұсқайды.

Төрелік өз тостағанынан әркімге еңбегіне қарай береді және ғимараттардың құрылысын аяқтап, содан кейін оларды алтынмен жалатуға көмектеседі.

Соңында мұнда қадірлі әйелдер шақырылады, олар ізгі қауым құрады, ал қоныстанған қала қақпаларын Мәриямға айқара ашады, оны әулиелер, ізгі жандар мен шейіт болған әйелдер ертіп келеді, қаланың кілттерін олар алады. Пайда болған қала Әулие Августин сипаттаған Құдай қаласына ұқсайды.

Осы қаланы салумен бірге ортағасырлық зиялы әйел өзі де үйренеді, өз оқырмандарымен де білімін бөліседі: әйелдерді мағынасыз әрі жаман жаратылыс деп емес, қоғамның маңызды бөлігі деп санау әлдеқайда ақылға сыйымды әрі дұрыс екенін айтады, әйелдер де ер адамдармен тең білім алуы керек пе және бұл идея ер адамдарға неліктен ұнамайды деген сұрақ қояды, зорлық-зомбылықтың заңсыздығы, әйелдердің оқуға және қоғамды басқаруға қабілеті тақырыптарына тоқталады, әйелдер туралы ер адамдардағыдай артықшылықтары мен кемшіліктері бар топ ретінде айтады.

Кітап нағыз аян болды және әйелдер туралы бұрын жазған көптеген авторларға шынымен жауап берді, бірақ сонымен бірге бұл әйелдерге әділетсіз мәдениетте, зияткерлік алаңда олар үшін қауіпсіз кеңістік құруға деген шарасыз қажеттіліктің де жүзеге асуы. «Әйелдер қаласы туралы кітап» тек ойдан шығарылған Әйелдер қаласын құру туралы ғана емес, әдеби меңзеулерден тыс қауіпсіздік пен әділеттің шекаралары туралы да.

Мәтін, сөзсіз, біздің күндерде де өзекті әрі түсінікті, әрине, міндетті түрде танысуға тұрарлық. «Әйелдер қаласының» идеяларын бөлісетін адамдар неғұрлым көп болса, соғұрлым жақсы: олар әділдік пен ізгілік қоғамын құруға көмектесер еді.