Виолле-ле-Дюктің реставрация туралы анықтамасы және Нотр-Дамды қалпына келтіру

Эжен Виолле-ле-Дюк, Нотр-Дамды қалпына келтіру барысында оның қай тарихи нұсқасына сүйену керек деген оңай емес таңдаудың алдында тұрып, мұндай жағдайда ең жақсысы өзін орнына қойып көру деп жазған…

Дегенмен, ол тек уақыт арқылы көшіп келген XIII ғасыр сәулетшілерін ғана елестетпеген шығар деп ойлаймын: Виолле-ле-Дюктің француз сәулетінің сөздігінде «ғимаратты қалпына келтіру дегеніміз оны сақтау, жөндеу немесе қайта салу емес; ол ешқашан болуы мүмкін болмаған толықтық күйіне келтіру» деген дәйексөз бар.

Алайда жаңа ескі Нотр-Дамды дәл Виолле-ле-Дюк ұсынған сол толықтық күйіне қайтарады деп үміттенемін