Лотманның хамдық туралы дәрісінен кең тараған бір үзінді бар: ол қазіргі гопотаға да, және, көрсетілгендей, көптеген шенеуніктерге де бірдей қатысты
Лотманның хамдықтың психологиялық және әлеуметтік себептері туралы дәрісінен кең тараған бір үзінді бар: ол қазіргі гопотаға да, және, көрсетілгендей, көптеген шенеуніктерге де бірдей қатысты. Қарапайым формула сұлулықты саналы түрде жоятын адамдардың арандатушы, жиренішті мінез-құлқын түсіндіреді. Менің ойымша, бұл үзінді біздің реновация оқиғасына да, жалпы чинушалардың мінез-құлқына да тамаша сәйкес келеді.
«Хамдықтың психологиялық негізі туралы айтсақ, бұл құлдың психологиясы... Бұл мазақталған, сондықтан өзін құрметтемейтін және өзінің ішкі құрметсіздігін басқа адамдарды мазақ ету арқылы өтеуге тырысатын адамның психологиясы...
Мазақталғандықтың белгілі бір жан қасиеттерімен, ең алдымен... мәдени дәстүрден тыс қалумен ұштасуы басқаны қорлағысы келетін ниеттің қиратқысы келетін ниетпен толығуына әкеледі...
М. Горький бұзақылықтың тамыры зеріккендікте, ал зеріккендік дарынсыздықтан туады деп бірнеше рет атап көрсеткен. Дарынсыздықтың әлеуметтік тастандылықпен, мазақталғандықпен қосылуы «трущоба кешенін» тудырады, бұл бұзушы кешен, ол хамдық түрінде сыртқа шығады.
Мәдениет өте жақсы нәрсе, бірақ ол бәрімізді қысады да: мұны істеме, анау істеме, бұны істеу ұят. ..Әрі қарай, мәдениет үлкенірек бас тартуларды, үлкенірек шектеулерді талап етеді, ол сезімдерді асылдандырады және қарапайым адамды зиялы адамға айналдырады. Сондықтан белгілі бір адамдарға, әсіресе мәдениеті төмен немесе өзінің сұрлығынан, әлеуметтік мазақталғандығынан езілген адамдарға мұның бәрін тастап кеткісі келеді. Сонда... бостандықты адами шектеулерден толық азат болу деп түсіндіру пайда болады. Хамдық дегеніміз осы...»
