Тасбақа үйретуші

Тасбақа үйретуші. Қалай таңғалсаңыз да, Осман империясы сұлтанының сарайында шынымен де осындай лауазым болған. Тасбақаны үйрету үшін дыбыстық байланыс пайдаланылады, сондықтан үйретушінің құралдары музыкалық: бұл жағдайда сыбызғы мен барабан, біздің заманда қоңырау қолданылады.

Әрине, сұрақ туындайды: тасбақаны не үшін үйрету керек? Қазіргі өсірушілер былай дейді: біріншіден, тістемеу үшін, бірақ бұған қиындықпен, бір адамға ұзақ үйренгеннен кейін ғана қол жетеді, ал тасбақаның көзінше кенет қимыл жасасаң, қолға үйретілгенінің өзі оңай ұмытып кетуі мүмкін.

Ал сұлтан сарайында тасбақаларды мүлде басқа мақсатпен үйреткен, және жоқ, тасбақа асты қысқышпен немесе қолдан демонстрациялық түрде алсын деп емес: тасбақа жотасына фонарь көтеріп жүруі үшін. Сарайдағы кешкі көңіл көтеру кештерінде қабығына шағын шамдар бекітілген тасбақаларды жіберетін, ал тасбақалар тоқтамай жылжып, кеңістікті жарықтандырудың қызық әсерін тудыратын. Жалпы алғанда, үйрету тоқтамай ұзақ жорғалау әдетін қалыптастырудан тұрды: сарай кештеріне дәл осы қажет болды.

Мәдениеттегі тасбақа үйретушінің ең танымал бейнесін грек ақсүйек тегінен шыққан түрік суретшісі Осман Хамди-бей 1906-1907 жылдары жасады. Бірақ картина тасбақаны үйрету туралы емес, Осман империясының созылып кеткен ыдырауы және мемлекеттік реформалардың сәтсіз, тиімділігі төмен талпыныстары туралы баяндайды: суретші оларды осы баяу, қиын үйренетін жануарды үйрету үдерісімен салыстырған, оның үстіне мақсаты да түсініксіз, шындықтан алыс. Картина 1908 жылғы Жас түріктер революциясының көркем хабаршыларының бірі саналады.

Кенептің екі нұсқасының бірі Стамбулдағы Пера өнер мұражайында сақтаулы